Tomek od razu czuł, że tym razem mu się oberwie. I to nie od osiedlowego zaczepiacza, Kuby Dąbrowskiego, tylko od własnej matki.
Szedł do domu, pogwizdując pod nosem, lecz w brzuchu miał twardy, zimny supeł. Tym razem naprawdę przegiął.
Ciocia Róża, najlepsza przyjaciółka jego mamy, przyłapała go z papierosem. Mógłby skłamać, powiedzieć, że ktoś mu go tylko podał do ręki, że nawet nie zdążył nic zrobić. Ale nie. Ciocia Róża widziała, jak zaciągał się dymem, jakby całe życie stał pod bramą z dorosłymi chłopakami. Co miał teraz powiedzieć matce? Że ktoś wepchnął mu papierosa do ust i kazał palić siłą?
Tomek udawał, że nie zauważył cioci Róży, a ona, trzeba jej to oddać, nie zaczęła krzyczeć ani go szarpać. Popatrzyła tylko długo, takim spojrzeniem, które mówiło więcej niż wszystkie słowa, i poszła dalej. Ale Tomek nie był głupi. Wiedział, że zanim zdąży dojść do domu, matka będzie już wszystko wiedziała. Pewnie czekała w kuchni z drewnianą łyżką w ręku. Dwa razy obszedł blok dookoła, zanim nagle zobaczył babcię.
No pięknie. Ciężka artyleria. To było podłe nawet jak na mamę. Zaraz zacznie się lament, że ona, szanowana nauczycielka, wychowała pół dzieciaków w całym powiecie, a jej własny wnuk zszedł na psy. Że wstyd jej za niego. Że dziadek pewnie przewraca się w grobie, a razem z nim wszyscy przodkowie.
Kiedy Tomek był mały, ten fragment naprawdę go przerażał. Wyobrażał sobie, jak ziemia na cmentarzu drży, bo zmarli wiercą się pod spodem z oburzenia. Aż któregoś dnia coś mu zaświtało. Gdy babcia znów zaczęła o niespokojnych przodkach, Tomek wypalił:
— To dobrze, babciu, że się ruszają. Przynajmniej nie zrobią im się odleżyny jak pani Kowalskiej z parteru.
Babcia złapała się za serce. Mama prawie popłakała się ze śmiechu. Przez to zapomniała go ukarać, choć babcia nadrobiła sprawę, trzepiąc ścierką właśnie ją.
Teraz babcia szła w jego stronę szybkim krokiem, rozglądając się nerwowo, jakby to ona została przyłapana na paleniu.
— Co ty tu robisz? Dlaczego nie jesteś w domu? — zapytała ostro.
— Ja… jeszcze tam nie byłem.
— Nie byłeś? To gdzie się włóczyłeś przez cały ten czas?
— W szkole. Potem na treningu. A potem po prostu chodziłem.
„No to się zaczyna”, pomyślał Tomek. Za chwilę każe mu chuchnąć, żeby poczuć dym.
— A to co? — Babcia złapała go za ręce. — Masz całe czerwone dłonie! Gdzie są twoje rękawiczki?
— Zostawiłem w domu.
— W domu? I twoja matka tego nie zauważyła? Pokaż kostki.
Podciągnęła mu nogawkę spodni i aż jęknęła.
— Co to ma znaczyć?
— Co? — Tomek od razu spanikował.
— Dlaczego masz czerwone kostki? Gdzie kalesony? Gdzie szalik?
Tomek poczuł, jak policzki palą go ze wstydu. Co gorsza, w zaułku zobaczył Kubę Dąbrowskiego. Jego czerwona czapka mignęła między murami. Świetnie. Cudownie. Dzięki, babciu. Czy ona naprawdę zaczynała tracić rozum? Przecież zawsze była bystra jak brzytwa, a teraz…
— Babciu, ile jest pięć razy pięć?
— Dwadzieścia pięć — odpowiedziała zdziwiona.
— A kwadrat przeciwprostokątnej?
— Jest równy sumie kwadratów przyprostokątnych. Tomaszu? Czy ty nie odrobiłeś lekcji? Ona nawet tego nie sprawdziła? Ja na to nie pozwolę. Popatrz tylko, jak on wygląda!
Chwileczkę. Babcia była po jego stronie? Może jednak wykpił się od matczynego kazania. A może trafił do jakiegoś dziwnego, odwróconego świata?
— Babciu, po której stronie mam bliznę po wyrostku?
— Nigdy nie miałeś wycinanego wyrostka.
No dobrze. To na pewno była babcia.
Zaprowadziła go do domu niemal siłą, mamrocząc pod nosem. Mama była w kuchni. Pachniało pieczenią, a ona miała na sobie najlepszą sukienkę, upięte loki, nowe kolczyki i… obcasy? Od kiedy mama chodziła po domu w obcasach?
— Tomku, kochanie — przytuliła go szybko. — Umyj ręce, obiad zaraz będzie gotowy. Mamo, zostajesz?
— Dlaczego to dziecko włóczy się po ulicach? — Babcia od razu podniosła głos. — Nie chce wracać do domu, prawda? Pięknie, naprawdę pięknie. Zamieniłaś własne dziecko na… Gdzie jego rękawiczki? Gdzie kalesony? Przecież jest mróz! Ale nie, ciebie to nie obchodzi…
— Mamo. Dość. Jesz z nami czy nie?
— Nie! Ja już tu skończyłam. Tomasz, pakuj swoje rzeczy. Idziesz ze mną.
— Co? Nie!
Sama myśl, że miałby przez następne dziesięć lat słuchać babcinego zrzędzenia, sprawiła, że przeszedł go dreszcz.
— On zostaje tutaj — powiedziała mama twardo.
— Tutaj? A co to w ogóle jest za „tutaj”? Wszystko zniszczyłaś.
— Mamo, jeśli zaraz nie przestaniesz, będę musiała…
— Co? Wyrzucisz własną matkę?
— Tak.
— Ty niewdzięcznico!
Mama nie pozwoliła jej dokończyć. Chwyciła babcię pod ramię, wyprowadziła ją na klatkę schodową i zatrzasnęła drzwi. Babcia zaczęła krzyczeć, że wezwie policję, że Tomek ma zostać jej natychmiast wydany.
Mama zaprowadziła Tomka do pokoju. Na kanapie siedział obcy mężczyzna, spięty i blady.
— Tomku… nie ma sensu dłużej kłamać. To jest twój tata.
Za drzwiami babcia dalej zawodziła. Mama stała nieruchomo. Mężczyzna podniósł się powoli. Był wysoki, szczupły i miał oczy Tomka. Wyciągnął do niego drżącą rękę.
— Cześć, synu.