Publiczność natychmiast westchnęła, jakby wydychała powietrze jednym wspólnym płucem. Jeden z gości podskoczył, przewracając kieliszek szampana, ktoś głośno zawołał: «Marina Iwanowna, co robisz?!» Toastmaster pospieszył z interwencją, ale nie miał czasu — wszystko wydarzyło się w ciągu kilku sekund.
Natasza krzyczała z bólu i instynktownie chwyciła teściową za nadgarstki, próbując oderwać palce innych ludzi od włosów. Krzesło z rykiem poleciało na bok, uderzając w następny stół, a opadłe naczynia zadzwoniły.
— Puść! — Natasza rzuciła się z całych sił i w końcu jej uścisk się rozluźnił.
Marina Iwanowna cofnęła się o krok, ciężko oddychając, rozczochrana, z dzikim wyrazem twarzy — jakby sama nie do końca rozumiała, co właśnie zrobiła. Goście siedzieli w milczeniu, zszokowani, ktoś już wyjmował im telefon, ale nie odważyli się otwarcie filmować.
Natasza wyprostowała włosy drżącą ręką, czując, jak skóra na jej głowie się rozluźnia.
—Cóż, — powiedziała głosem ochrypłym z podniecenia, rozglądając się po zamarzniętej sali. — Teraz wszyscy zobaczyli prawdziwą twarz solenizantki.
Odwróciła się i poszła w stronę wyjścia, nie oglądając się za siebie. W ciszy pięty głośno stukały o parkiet. Przy samym wyjściu jeden z krewnych próbował go zatrzymać, mamrocząc coś «nie przy wszystkich», ale Natasza po prostu pokręciła głową i wyszła na zewnątrz, gdzie zimne wieczorne powietrze nieprzyjemnie poparzyło jej gorącą twarz.
Taksówka długo wracała do domu — korki, sygnalizacja świetlna, deszcz uderzający w szybę gdzieś w środku podróży. Natasza siedziała ze skronią przyciśniętą do zimnego okna i czuła, jak smutny ból z tyłu głowy stopniowo ustępuje miejsca zupełnie innemu uczuciu — pustce zmieszanej z lodowatą przejrzystością. Wszystko, co gromadziło się miesiącami — pominięcia, wymówki, topniejąca koperta z pieniędzmi — nagle uformowało się w jeden prosty obraz.
W domu Natasza przebrała się, zrobiła herbatę, nie dotykając filiżanki. Siedziałem w kuchni przez prawie dwie godziny, zanim klucz w zamku się obrócił.
Siergiej wszedł ponury, nie patrząc na żonę, i rzucił kurtkę na oparcie krzesła.
—No więc, dlaczego to zorganizowałeś? — zaczął od drzwi, nie witając się.
— Co dokładnie? — Natasza powoli zwróciła się do męża.
—Zhańbiłeś całą salę, — Siergiej podniósł głos, zdejmując buty ostrymi ruchami. — Matka upokorzyła mnie na oczach trzydziestu gości! Teraz przez tydzień nie będzie mogła spotykać się z ludźmi na ulicy!
—Złapała mnie za włosy, Seryozha, — Natasza powiedziała to powoli, jakby nadal nie wierzyła, że musi wyjaśniać to, co oczywiste. — Na oczach tych samych trzydziestu gości.
—I przyprowadziłeś ją! — Siergiej usiadł przy stole naprzeciwko, nie odwracając wzroku od oskarżycielskiego spojrzenia. — Zorganizowała ekspozycję na oczach wszystkich, zamiast rozmawiać normalnie, bez świadków.
— Rozmawialiśmy, — Natasza pokręciła głową. — Przez miesiące. Za każdym razem prosiłeś mnie o cierpliwość i znalezienie nowego wyjaśnienia dla następnego tłumaczenia. A efekt — Wania nadal nie nosi aparatu ortodontycznego, a twoja matka wynajęła salę bankietową z kryształowymi żyrandolami.
—Celowo to wszystko zgadłeś, — Siergiej uparcie zginał swoje. — Szczególnie czekała, aż toasty uderzą mocniej, na oczach wszystkich.
—Mam dość milczenia, podczas gdy pieniądze mojego syna idą na kaprysy innych ludzi, — Głos Nataszy zadrżał tego wieczoru po raz pierwszy, ale się nie załamał. — Czy pamiętasz w ogóle, dlaczego odłożyliśmy tę kopertę?
—Co w ogóle ma z tym wspólnego koperta? — Siergiej drażliwie uderzył dłonią o stół. — Chodzi o to, że jako żebrak wystawiłeś moją matkę na widok publiczny!
—Ona jest żebraczką, Seryozha, — Natasza powiedziała cicho, ale stanowczo. — Ona błaga tylko własnego syna, kosztem wnuka.
Siergiej podskoczył, chodził po kuchni, usiadł ponownie, podskoczył ponownie — jakby nie mógł znaleźć dla siebie miejsca.
—Po czyjej stronie w ogóle jesteś? — zapytała Natasza, patrząc jak jej mąż rzuca.
—Co mają z tym wspólnego strony! — Siergiej warknął. — To moja matka. Czy w ogóle rozumiesz, jak to będzie, gdy teraz spojrzy ludziom w oczy?
—Jak to będzie, gdy Wania będzie chodzić z krzywymi zębami przez kolejne sześć miesięcy, bo sala bankietowa jest dla babci ważniejsza? — Natasza wstała, również nie mogąc usiedzieć w miejscu. — Czy przynajmniej raz przez cały wieczór pytałeś, jak się czuję po tym, jak złapano mnie za włosy na oczach trzydziestu osób?
Siergiej otworzył usta, by wyrazić sprzeciw, lecz nigdy nie otrzymał odpowiedzi. Cisza ciągnęła się, ciężka, bardziej wymowna niż jakiekolwiek słowa.
—Wszystko jasne, — Natasza skinęła głową, jakby potwierdzając długo oczekiwane przypuszczenie. — Dla ciebie ważniejsze jest to, co twoi sąsiedzi myślą o twojej matce, niż to, co przydarzyło się mnie i naszemu synowi.
— Natasza, nie drgnij, — Siergiej próbował złagodzić ton, ale bez tej samej pewności siebie.