— Katya, proszę, pozwól mi jeszcze raz zobaczyć morze na własne oczy… Nie byłem tam od tylu lat, że aż strach to policzyć. Zabierz mnie ze sobą. Obiecuję, że nie będę ci przeszkadzać. Będę siedzieć cicho z boku i rozwiązywać krzyżówki.
Mama nie nalegała i niczego nie żądała — dokładnie pytała, prawie jak dziecko. Zbliżała się do siedemdziesiątki, ale przede mną stała jak winna uczennica: dłonie przyciśnięte do klatki piersiowej, ostrożne spojrzenie skierowane spod brwi. W tym momencie we mnie zmieszała się litość i jakaś głupia, haniebna irytacja.
Żenia i ja pracowaliśmy przez sześć miesięcy, prawie nie odpoczywając, aby pozwolić sobie na tę podróż. Marzyliśmy o spokoju, szumie fal, lampce wina i kilku dniach, kiedy nikt nie będzie mówił o wysokim ciśnieniu krwi, sadzonkach czy konieczności noszenia czegoś cieplejszego. A teraz moja mama — dołączyła do naszej podróży ze swoim niekończącym się «przeziębisz się» nawykiem obliczania kosztów każdej małej rzeczy.
— Żenia, nie jesteśmy bezduszni, — Szepnąłem w nocy, kiedy moja mama zasnęła już w sąsiednim pokoju. — Ona w ogóle nie ma pieniędzy, wiesz. Kiedy jeszcze będzie miała okazję odwiedzić morze?
— Katya, rozumiesz, że nasze wakacje się skończyły? — Żenya zapytał zmęczony, pocierając grzbiet nosa. — To już nie będą wakacje, ale oddział sanatorium poza siedzibą firmy «Rumianek».
Ale ostatecznie przegraliśmy. Kupiliśmy bilety dla mojej mamy i zmieniliśmy rezerwację, wybierając pokój dwupokojowy, aby każdy z nas miał przynajmniej trochę przestrzeni osobistej.
Występ rozpoczął się jeszcze przed naszym opuszczeniem mieszkania. Mama owinęła walizkę kilkoma warstwami folii spożywczej i teraz przypominała kokon ogromnego, fantastycznego owada.
—Aby się nie podrapać, Katya. Walizka jest nowa, niemiecka.
Na lotnisku głośno martwiła się, że strażnicy zabiorą jej Corvalol i uporczywie próbowała zmusić Żenię do zjedzenia gotowanych jajek, które upał mógł zepsuć. Żenia w milczeniu ukryła się w telefonie, a ja po cichu połknąłem środek uspokajający.
Po przybyciu do hotelu pierwszą rzeczą, jaką zrobiła moja mama, było policzenie wszystkich ręczników. Dowiedziawszy się, ile kosztuje jedna noc w pokoju, chwyciła się za klatkę piersiową.
— Panie, Katya… Tak, to moje dwie emerytury! Dlaczego musiałeś zapłacić takie pieniądze? Mógłbym spędzić noc na dywanie przy łóżku.
Jej słowa niemal sprawiły, że zadrżałem. Chciałam, żeby moja matka była szczęśliwa, ale zamiast tego znów poczułam się winna tylko dlatego, że mój mąż i ja mogliśmy sobie pozwolić na wygodne wakacje.
Wieczorem poszliśmy do restauracji — Road, położonej tuż przy wodzie, ze śnieżnobiałymi obrusami, pięknymi daniami i muzyką na żywo. Chciałam spędzić wakacje i przynajmniej na chwilę poczuć się bohaterką pięknego życia.
Mama wyglądała na w pełni ubraną. Swoją jedyną świąteczną sukienkę miała na sobie lureks, który lekko pachniał starą garderobą i naftaliną. W dłoni trzymała zwykłą siatkową torbę — pocieraną, czasem obieraną, obierającymi się rękami.
— Mamo, dlaczego wzięłaś tę torbę? — Nie mogłem tego znieść. — Idziemy do restauracji, a nie na targ.
—Będę jej potrzebować, Katya, — Mama odpowiedziała uparcie.
Przy stole Żenia zamówiła rybę i butelkę wina. Mama usiadła na samej krawędzi krzesła i starała się poruszać tak ostrożnie, jak to możliwe, jakby bała się zbyt głośno zawiązać widelec na talerzu. Można było zauważyć, jak bardzo czuła się obca w tym luksusowym miejscu.
Nadal wstydzę się to przyznać, ale potem nie mogłem się powstrzymać. Chciałem, żeby wieczór był bezbłędny, jak scena z filmu, a stara torba na zakupy mojej mamy zniszczyła cały obraz, który wymyśliłem.
Po chwili odsunęła talerz sałatki, który nazwała zwykłą trawą, i sięgnęła po torbę.
—Chciałem ci coś pokazać… Nie prosiłem cię tylko, żebyś zabrała mnie nad morze, moja dziewczyno.
Mama położyła na stole stary album ze zdjęciami — ciężki, pokryty suszonym czerwonym aksamitem. Wśród błyszczących okularów, białych talerzy i drogich instrumentów wyglądał zupełnie nie na miejscu.
— Mamo, zobaczmy później… w pokoju, — Jęknąłem.
— Nie. Potrzebne teraz.
Otworzyła pierwszą stronę. Na czarno-białym zdjęciu młoda kobieta w zabawnym, staromodnym kostiumie kąpielowym stała po kolana w wodzie i śmiała się beztrosko. Była tak piękna, że nie sposób było oderwać oczu od zdjęcia.
—To ja, — Mama uśmiechnęła się cicho. — Tysiąc dziewięćset siedemdziesiąt dziewięć. Gagra.
—Jesteś tu niesamowicie piękna, Galina Pietrowna, — Żenia powiedziała ostrożnie.
Mama przewróciła stronę. Na następnym zdjęciu obok niej stał młody mężczyzna — wysoki, rozczochrany, ubrany w modne wówczas niezagniatane dżinsy. Spojrzał na nią z taką czułością, że nawet przez wyblakły papier czuł ciepło.
Zaparło mi dech w piersiach. Nigdy nie widziałem mojego ojca młodego. Zniknął z naszego życia, gdy miałem zaledwie trzy lata. Mama zniszczyła prawie wszystko, co mogło mu o nim przypominać. Dorastałem przekonany, że on nas po prostu zdradził i odszedł.
