Paweł zaśmiał się jeszcze głośniej.
— Daj spokój, Magda. Przecież od razu widać, że zapłaciłaś mu, żeby tu z tobą przyszedł.
W ogrodzie zapadła cisza.
Nie zupełna.
Ktoś wskoczył do basenu i woda rozprysła się o brzeg.
W czyjejś szklance zadzwoniły kostki lodu.
Z drugiego końca trawnika dobiegł śmiech dzieci.
Dorośli jednak nie odezwali się ani słowem.
Czułam, jak spojrzenia spadają na mnie ze wszystkich stron.
Na moją twarz.
Na starą niebieską sukienkę.
Na figurę.
Na dłonie, których nagle nie potrafiłam nigdzie położyć.
Moje palce same wysunęły się z ręki Michała.
— Przepraszam — szepnęłam tak cicho, że ledwo usłyszałam własny głos.
Nie wiedziałam nawet, kogo przepraszam.
Michał natychmiast ponownie ujął moją dłoń.
— Proszę nie przepraszać.
Uśmiech Pawła zmienił się w drwiący grymas.
— Trzymanie za rękę też jest w cenie czy za to dopłaca się osobno?
Krystyna zesztywniała.
Mój starszy syn, Kuba, stał przy basenie z ręcznikiem zarzuconym na ramiona i w milczeniu patrzył na ojca.
Michał powoli odwrócił się do Pawła.
Potem, zupełnie spokojnym głosem, powiedział:
— A publiczne poniżanie matki własnych dzieci w ich obecności jest częścią standardowego pakietu byłego męża czy robi pan to bezpłatnie?
Ktoś gwałtownie wciągnął powietrze.
Twarz Pawła znieruchomiała.
Przełknął ślinę, ale przez chwilę nie potrafił odpowiedzieć.
W końcu wycedził:
— To był tylko żart.
Michał krótko skinął głową.
— Ciekawy rodzaj poczucia humoru.
Cisza po jego słowach była cięższa niż awantura.
Po chwili muzyka znowu zaczęła grać.
Dzieci pobiegły w stronę trampoliny.
Ktoś zapytał, czy karkówka jest już gotowa.
Talerze zaczęły krążyć po stole.
Na płytki wylała się lemoniada.
Siostra Krystyny ponownie zaczęła narzekać na komary.
Piknik toczył się dalej, lecz atmosfera nie była już taka sama.
Paweł nie przestawał obserwować Michała.
Początkowo sądziłam, że tylko czeka, aż ten popełni błąd.
Aż się zdradzi.
Aż pokaże, że wszystko jest przedstawieniem.
Michał nie dał mu jednak ani jednej okazji.
Pomógł Zosi otworzyć kartonik soku.
Pytał Kubę i Bartka o ich drużynę piłkarską i słuchał odpowiedzi tak uważnie, jakby każdy szczegół naprawdę go obchodził.
Pochwalił Krystynę za wypielęgnowany ogród.
Kiedy starszej ciotce spadła serwetka, podniósł ją, zanim zdążyła się schylić.
Nie robił niczego na pokaz.
Nie próbował skupić na sobie uwagi.
Właśnie dlatego wyglądał tak naturalnie.
Paweł nie mógł oderwać od niego wzroku.
Klaudia szybko zauważyła, że Paweł bezustannie śledzi Michała.
Najpierw przysunęła się do niego jeszcze bliżej.
Śmiała się odrobinę głośniej niż wcześniej.
Za każdym razem, gdy Michał zwracał się do mnie, dotykała ramienia Pawła, jakby chciała przypomnieć zarówno jemu, jak i sobie, że to ona stoi przy jego boku.
Z czasem jej śmiech zaczął jednak brzmieć sztucznie.
Dostrzegłam to tylko dlatego, że robiłam wszystko, by nie patrzeć na Pawła.
Próbowałam też nie zauważać własnych dłoni, które wciąż odruchowo lądowały na talii, jakbym chciała zasłonić ciało przed cudzym osądem.
Klaudia tymczasem coraz wyraźniej widziała, dokąd powraca spojrzenie Pawła.
Wygładzić sukienkę.
Przyciągnąć materiał bliżej ciała.
Skrzyżować ręce.
Cofnąć się o krok.
Zająć się czymś pożytecznym.
Właśnie to robiłam.
Przyniosłam z kuchni stos papierowych talerzy.
— Przepraszam, można przejść?
Położyłam je na stole, jakby dzięki temu moja obecność stawała się bardziej usprawiedliwiona.
Kilka minut później ktoś wylał lemoniadę na taras.
Natychmiast chwyciłam ścierkę.
— Przepraszam, zaraz to wytrę.
Kiedy Zosia upuściła kroplę ketchupu kilka centymetrów od buta Michała, od razu sięgnęłam po serwetkę.
— Przepraszam.
Michał nie spojrzał na swój but.
Popatrzył na małą czerwoną plamkę na kamieniu.
— Magda… to tylko ketchup.
Uśmiechnęłam się blado.
— Wiem. Tylko ketchup.
Mimo to ręce drżały mi, kiedy wycierałam płytkę.
Michał patrzył w milczeniu.
Nie pocieszał mnie.
Nie mówił, że przesadzam.
Nie próbował mnie poprawiać.
Po prostu zapamiętywał.
Kiedy popołudnie zaczęło powoli chylić się ku końcowi, Krystyna kilka razy klasnęła w dłonie.
— Uwaga, wszyscy! Rodzinne zdjęcie, zanim dzieci pomarszczą się od wody jak rodzynki!
Rozległy się jęki i śmiechy, a goście zaczęli zbierać się pod wielkim dębem na końcu tarasu.
To był zwyczaj starszy niż niejedno małżeństwo w tej rodzinie.
To samo drzewo.
To samo miejsce.
Ten sam kąt.
Co roku podczas sierpniowego pikniku.
Byłam na tych fotografiach piętnaście razy.
Kiedyś stałam tuż obok Pawła.
Jego ręka spoczywała na moich ramionach.
Później trzymałam na rękach niemowlęta.
Potem pozowałam z maluchami, które ciągnęły mnie za sukienkę i nie chciały patrzeć w obiektyw.
A z roku na rok niepostrzeżenie przesuwałam się coraz bliżej krawędzi kadru.
Dzieci uklękły z przodu.
Dorośli ustawili się za nimi.
Klaudia już stała obok Pawła i uśmiechała się tak, jakby od dawna należało jej się to miejsce.
Kiedyś stałam tam ja.
Krystyna wskazała ostatnie wolne krzesło, prawie na środku grupy.
— Magda, kochanie, usiądź tutaj.
Bez zastanowienia pokręciłam głową.