Tomek wiedział, że czeka go porządna burza, i to nie od miejscowego łobuza, Jarka Dębskiego, lecz od własnej matki.
Szurał nogami w drodze do domu, a w brzuchu wszystko miał związane w supeł — tym razem był naprawdę w opałach.
Ciotka Róża, najlepsza przyjaciółka mamy, widziała go z papierosem. Mógłby skłamać, powiedzieć, że ktoś mu go wcisnął, ale nie — Róża widziała, jak zaciągał się jak komin. Co miał teraz powiedzieć matce? Że ktoś wepchnął mu papierosa do ust i trzymał go na siłę?
Tomek nie dał po sobie poznać, że zauważył ciotkę Różę, a trzeba jej przyznać — nie nakrzyczała na niego ani go nie trzepnęła. Spojrzała tylko długo, znacząco, po czym zajęła się swoimi sprawami. Tomek nie był jednak głupi — wiedział, że już go sprzedała. Mama pewnie czekała z drewnianą łyżką. Okrążył już dwa razy ulicę, gdy zobaczył babcię.
Aha. Ciężka artyleria. To było podłe, nawet jak na nią. Zaraz zacznie lamentować, jak to wykształciła pół powiatu jako szanowana nauczycielka, a jej własny wnuk schodzi na złą drogę. Jak bardzo ją zawiódł, jak dziadek przewraca się w grobie i jak wszyscy przodkowie pewnie razem z nim.
Kiedy był mały, Tomek strasznie się tego bał — wyobrażał sobie, jak ziemia drży, a zmarli odwracają się pod nią z bólu. Potem pewnego dnia coś mu się przestawiło. Następnym razem, gdy babcia zaczęła mówić o niespokojnych duszach, Tomek wypalił: — Dobrze, że się ruszają, babciu. Dzięki temu nie mają odleżyn, jak stara pani Krawczyk z naszej ulicy.
Babcia złapała się za serce. Mama prawie zesikała się ze śmiechu. O nim zapomniała — ale babcia odrobiła to z nawiązką, trzepnąwszy ją kuchenną ścierką.
Teraz babcia pospiesznie ruszyła w jego stronę, rozglądając się nerwowo, jakby to ona przyłapała się na paleniu.
— Co ty tu robisz? Czemu nie jesteś w domu? — warknęła.
— J-ja jeszcze nie byłem.
— Nie byłeś? Gdzieś ty się włóczył przez cały ten czas?
— Szkoła, potem trening piłki, a potem po prostu spacerowałem.
— Naprawdę? — pomyślał Tomek. Zaraz każe mu dmuchnąć, żeby wyczuła zapach papierosa. — A to co? Masz czerwone ręce! Gdzie twoje rękawiczki?
— Zostawiłem w domu.
— W domu? I twoja matka nic nie zauważyła? Pokaż mi kostki.
Podwinęła mu nogawkę i aż sapnęła.
— A to co?
— Co? — Tomek spanikował.
— Dlaczego masz czerwone kostki? Gdzie są twoje kalesony? I szalik?
Tomek płonął ze wstydu. Co gorsza, zauważył, że w bramie czai się Jarek Dębski, a jego jaskrawoczerwona czapka co chwilę znika i pojawia się znowu. No cudownie. Dzięki, babciu. Czy ona oszalała? Zawsze była bystra jak sokół, a teraz to…
— Babciu, ile to jest pięć razy pięć?
— Dwadzieścia pięć — odpowiedziała, zdziwiona.
— A ile wynosi kwadrat przeciwprostokątnej?
— Suma kwadratów dwóch pozostałych boków… Tomasz? Nie odrobiłeś pracy domowej? — Nawet tego nie sprawdziła? — Tego nie będę tolerować, popatrzcie tylko, w jakim on jest stanie!
Czekaj — babcia jest po jego stronie? Może uda mu się uniknąć mamowego kazania. Czy on przypadkiem nie trafił do jakiegoś dziwnego świata?
— Babciu, po której stronie mam bliznę po wyrostku?
— Przecież nigdy ci go nie wycięli.
— No właśnie. To na pewno babcia.
Zaprowadziła go do domu, coś mrucząc pod nosem. Mama była już w środku, kuchnia pachniała pieczenią, a ona miała na sobie najlepszą sukienkę, upięte loki, nowe kolczyki — i obcasy? Od kiedy ona chodzi po domu na obcasach?
— Tomeczku, kochanie — przytuliła go. — Umyj ręce, obiad zaraz będzie gotowy. Mamo, zostajesz?
— I po co ten dzieciak włóczy się po ulicach? Nie chce wracać do domu, co? Brawo, brawo. Zamienić własną krew na — gdzie on ma rękawiczki? I kalesony? Przecież marznie! Ale nie, ciebie to nie obchodzi…
— Mamo. Przestań. Jesz z nami czy nie?
— Nie! Ja już mam tego dość. Tomaszu, pakuj swoje rzeczy. Idziesz ze mną.
— Co? Nie!
Myśl o babcinym marudzeniu przez kolejną dekadę sprawiła, że aż go otrząsnęło.
— On zostaje tutaj — powiedziała mama twardo.
— Gdzie tutaj? Wszystko zmarnowałaś…
— Mamo, jeśli nie przestaniesz, to ja… ja będę musiała…
— Co? Wyrzucisz własną matkę?
— Tak!
— Niewdzięcznica!
Mama nie pozwoliła jej dokończyć. Chwyciła babcię za ramię i wyprowadziła ją na górę, trzaskając drzwiami. Babcia wrzeszczała, że zadzwoni po policję i że Tomek ma natychmiast zostać jej oddany.
Mama wciągnęła Tomka do pokoju dziennego, gdzie na sztywno siedział nieznajomy.
— Tomku, nie ma sensu kłamać. To jest twój tata.
Na zewnątrz babcia wyła jak syrena. Mama zastygła. Mężczyzna wstał — wysoki, szczupły, z tymi samymi oczami co Tomek. Wyciągnął drżącą dłoń.
— Cześć, synu.
Tomek cofnął się chwiejnie.
— Ale… powiedziałaś, że on nie żyje.
— Aniu… — Mężczyzna, jego ojciec, wyglądał, jakby go ktoś uderzył prosto w serce.
— To nie byłem ja, Witek. To była ona. Powiedziała, że łatwiej będzie mu myśleć, że cię nie ma, niż wiedzieć, że ty…
Przerwało jej głośne pukanie.
— Policja! Otwierać!
— Aniu, może powinienem wyjść…
— Nie. Koniec chowania się. Tomku, wszystko wyjaśnimy, tylko się nie bój.
Mama otworzyła drzwi. Wpadła babcia, policjant i wścibska pani Kowalska z sąsiedztwa.
— Co się tu dzieje? Dostaliśmy zgłoszenie o awanturze…
— Nic się nie dzieje. Mój mąż wrócił z północy kraju. To jest jego syn.
— On jest kryminalistą! Zbiegłym kryminalistą! Aresztować go! Tomek, chodź tutaj!
— Babciu, dość.
Policjant sprawdził dokumenty taty.
— Nie ma żadnych zapisów?
— Żadnych. Pracowałem na północy kraju, odkąd skończyłem szkołę.
— Przepraszam, proszę pana.
— Aresztować go! On zrujnował życie mojej córce!
— Mamo, przestań.
Mama zamknęła drzwi.
Ojciec? Jedenaście lat bez ojca — i nagle teraz? Babcia zawsze mówiła, że był pijakiem i złodziejem, że zginął w bójce. Że to haniebny sekret.
Ale to wszystko było kłamstwem.
Mama widziała, że to nadchodzi — Tomek chwycił płaszcz i uciekł.
Biegł, aż paliły go płuca, a łzy zamazywały mu obraz. Komu teraz mógł zaufać?
— Ej, młody! — zawołał Jarek Dębski. Tomek zignorował go.
— Stój! Kto cię goni?
Jarek złapał go za rękaw.
— Nikt. Odwal się.
— Na dworze zimno jak diabli. Złapiesz zawał. Ja w zeszłym roku leżałem w szpitalu — najlepsze żarcie w życiu. A ty? Ty jesteś mięczak. Chodź, moje mieszkanie niedaleko.
Tomek zawahał się.
— Mama wyjechała… konduktorka kolejowa. Jestem sam.
Mieszkanie było podniszczone, ale czyste. W pokoju Jarka wisiały plakaty zespołów — The Clash, Queen, Bowie. Przy łóżku opierała się gitara.
— Chcesz herbaty?
Tomek skinął głową. W brzuchu aż mu zaburczało.
— Głodny? To może kanapki z fasolą?
Jarek gotował, nucąc pod nosem. Tomek nigdy nie jadł nic tak dobrego.
Później, przy herbacie, Jarek chwycił gitarę.
— Ty naprawdę dobrze grasz — przyznał Tomek.
— Dzięki. To Bowie. To Queen. Klasyka.
Tomek znał tylko The Clash. Jarek grał, a Tomek śpiewał, śmiejąc się, gdy się mylił.
— Lepiej wracaj do domu. Zaraz będą cię szukać gliny.
Uśmiech Tomka zgasł.
Jarek wysłuchał wszystkiego, kiedy Tomek wylał z siebie całą historię.
— Nie wygłupiaj się. Ojciec jest świetny. Mój też zniknął — mama mówi, że jest astronautą.
— Serio?
— Nie. Ale ma poczucie humoru. Wychowała mnie sama. Bez rodziny. Za to jest super. Poukładaj to, dobra? Dorośli też potrafią robić głupoty.
Tomek go przytulił.
Jarek miał rację.
Odnaleźli go. Mama, babcia i tata — wszyscy wszystko wyjaśnili. Jak babcia nie akceptowała taty, jak napisała do niego list, udając, że mama wyszła ponownie za mąż. Jak tata w to uwierzył.
— Dlaczego? — zapytał Tomek babcię.
— Chciałam szczęścia dla was obojga.
— A dla niego?
Płakała.
— Wybacz mi.
Na urodziny Tomka przyszedł Jarek. Przyniósł plakat The Clash, a mama pozwoliła mu go powiesić.
Tomek wybaczył im wszystkim.
— Dorośli robią z tego wielkie dziadostwo — powiedział Jarek.
Babcia wzięła Jarka pod swoje skrzydła — karmiła go i pomagała mu z matmą.
Lata później nadal spotykają się nad morzem, grają na gitarach i jedzą fasolę na grzankach jak królowie.
A tata? Tomek go kocha. Ma już przyrodnie rodzeństwo — wszyscy się dogadują. Ale z Tomkiem łączy go coś, czego nic nie jest w stanie rozbić. Więź, której nie dosięgnie żadne kłamstwo.