O tym wszystkim dowiedziałem się godzinę po tym, jak wysiadłem z pociągu, z legitymacją weterana w kieszeni i bukietem białych chryzantem, który kupiłem po drodze dla niej.
Pociąg wtoczył się na stację dokładnie o północy. Stałem na peronie i patrzyłem na dworzec, znajomy aż do bólu — z odpadającą farbą i tą samą rozwaloną ławką, na której po maturze piliśmy z chłopakami piwo. Minęły dwa lata, a tutaj jakby nic się nie zmieniło.
Tylko we mnie wszystko było już inne. Zupełnie inne. W kieszeni kamizelki miałem legitymację weterana, dwa medale i zdjęcie matki, które nosiłem ze sobą przez wszystkie piekła. Przez Zaporoże, przez Sołedar, przez szpital, gdzie lekarze składali mnie z kawałków po tamtym uderzeniu.
Przeżyłem i w końcu wróciłem. Do domu miałem jeszcze jakieś dwadzieścia minut pieszo przez całe miasto. Nie zadzwoniłem specjalnie, bo chciałem zobaczyć jej twarz w tej jednej chwili, kiedy otworzy drzwi i po prostu rzuci mi się na szyję.
Chciałem poczuć zapach jej ciast, usłyszeć, jak mówi do mnie „synku”. Chciałem, żeby przeżegnała mnie na progu, tak jak zawsze robiła, kiedy wychodziłem. Głupie to niby, bo dla faceta, który przeszedł maszynkę do mięsa, takie myśli nie są zbyt godne.
Ale matka to świętość. To było jedyne, co trzymało mnie tam, w okopach, kiedy robiło się naprawdę źle. Poprawiłem szelki wojskowego plecaka, przełożyłem bukiet do drugiej ręki i ruszyłem w stronę naszego ekskluzywnego osiedla.
Dziwnie było w ogóle nazywać je ekskluzywnym, bo dorastałem w zwykłym bloku z wielkiej płyty. Ale kiedy mama wyszła za Romana Stanisławowicza, wszystko się odmieniło. Ojczym miał pieniądze, znaczenie w mieście i znajomości, które otwierały każde drzwi.
Zabrał nas z tamtego starego mieszkania i przeniósł do swojej willi. Ja już wtedy służyłem na kontrakcie i ten dom widywałem tylko na zdjęciach, które mama mi przysyłała. Piękny, drogi, obcy.
Miasto spało. Tylko latarnie mętnie odbijały się w kałużach po niedawnym deszczu, a gdzieś daleko ujadały psy. Z każdym krokiem narastało we mnie jakieś dziwne napięcie. Coś pomiędzy przeczuciem a lękiem.
Zwykle ufałem swojemu instynktowi, nieraz ratował mi życie tam, na froncie. Ale teraz odganiałem te myśli. Byłem w domu, wszystko miałem już za sobą, zaraz zobaczę matkę i cały strach się rozpuści.
Zszedłem z asfaltu na gruntową drogę prowadzącą do naszego osiedla. Przez korony starych topoli majaczyły już światła, świeciły okna wielkich domów, w których bogaci ludzie tego miasta jeszcze nie spali. I im bliżej podchodziłem, tym wyraźniej rozumiałem, skąd brał się mój niepokój.
Muzyka była głośna, ciężka, bas dudnił w uszach nawet z daleka. Dochodziła właśnie z tej strony, gdzie stała nasza willa. To było dziwne, bo mama pisała, że ojczym wyjechał w interesach.
Pisała też, że tęskni i co wieczór modli się za mnie. A tymczasem tam trwała impreza na całego. I po samym dźwięku można było zgadnąć, że poszła niejedna butelka drogiego alkoholu za tysiące.
Przyspieszyłem kroku na ciemnej drodze. Bukiet chryzantem nagle wydał mi się absurdalny. Po co kwiaty tam, gdzie łomocze muzyka i gdzie, sądząc po głosach, wszyscy już zdrowo popili?
Na zakręcie, gdzie stara wierzba opuszczała gałęzie aż ku ziemi, omal nie wpadłem na człowieka. Kobieta wypadła z ciemności tak nagle, że wojskowy odruch zadziałał szybciej niż myśl. Przerzuciłem bukiet do lewej ręki, a prawą zacisnąłem w pięść, cofając się o krok.
Ale po sekundzie rozluźniłem palce. „Pani Nina” — wyrwało mi się, gdy rozpoznałem w tej drżącej postaci naszą starą sąsiadkę. Patrzyła na mnie tak, jakby zobaczyła samego diabła.
Jej twarz, oświetlona odległą latarnią, zrobiła się biała aż do sinego. Torba, którą ściskała w rękach, wypadła jej na ziemię. Cofnęła się, drżącą dłonią kreśląc w powietrzu znak krzyża.
„Święty Boże…” — zaszeptała, spluwając przez ramię. „Nieczysta siła, Ojcze nasz… Serduszku, nie przychodź, synku, nie dręcz nas, niech Pan da odpoczynek duszy sługi swojego…”
„Pani Nino…” — zrobiłem krok ku niej, a ona krzyknęła i zasłoniła twarz rękami. „Pani Nino, to ja. Żyję”. Chwyciłem ją za nadgarstek.
Skórę miała lodowatą i suchą jak pergamin. Wzdrygnęła się, spojrzała na moje dłonie, potem na twarz. I nagle zaczęła mrugać szybko, raz za razem, jakby próbowała ustawić wzrok.
„Żywy?”