— O czym mamy rozmawiać, Piotr? O tym, że twoja matka nie uważa mnie za człowieka?
— Nie przesadzaj. Mama po prostu… ona taka jest. Potrzebuje czasu.
— Pięć lat to za mało?
— Agnieszka, nie komplikuj. Przecież mamy jedną rodzinę.
— Ty masz jedną rodzinę. A ja wychodzi na to, że nie mam żadnej.
Rozłączyła się. Matka bez słowa podała jej chusteczkę.
— Popłacz, dziecko. Może będzie ci lżej.
Ale łzy nie przyszły. W środku była tylko pustka i dziwna ulga, jakby z ramion zsunął się ciężar, który dźwigała tak długo, że zapomniała, jak wygląda życie bez niego.
Rano Barbara poszła na targ po zakupy. Agnieszka została w mieszkaniu z córką.
Bawiły się w dom, czytały książeczki, lepiły z plasteliny. Zosia była szczęśliwa, bo babcia Basia pozwalała jej na wiele rzeczy, których w domu zabraniała druga babcia.
— Mamo, a dlaczego nie jesteśmy u siebie? — zapytała dziewczynka przy obiedzie.
— Jesteśmy w gościach u babci Basi.
— A długo tu będziemy?
— Nie wiem, skarbie.
— A tata przyjedzie?
Agnieszka spojrzała na córkę. Była taka mała, a już wyczuwała, że coś jest nie tak.
— Tata pracuje. Ale nas kocha.
— A babcia Halinka też nas kocha?
Agnieszka nabrała powietrza, lecz odpowiedź ugrzęzła jej w gardle.
— Ciebie kocha. Jesteś jej wnuczką.
— A ciebie?
Agnieszka nie wiedziała, co powiedzieć. Jak wyjaśnić trzylatce, że dorośli potrafią być okrutni bez żadnego sensownego powodu?
— Może pobawimy się w chowanego? — zaproponowała.
Zosia natychmiast klasnęła w ręce i pobiegła szukać kryjówki.
Wieczorem Piotr znów zadzwonił.
— Aga, mama chce cię przeprosić.
— Naprawdę?
— Tak. Zrozumiała, że zachowała się źle.
— I co dokładnie zrozumiała?
— No… że nie powinna była tak mówić. Że jesteś częścią rodziny.
Agnieszka pokręciła głową, choć mąż nie mógł tego zobaczyć.
— Piotr, ona przeprasza, bo ty ją do tego zmusiłeś. Nie dlatego, że sama coś zrozumiała.
— A co za różnica? Ważne, że chce przeprosić.
— Ogromna różnica. Bo jeśli nie rozumie, to wszystko się powtórzy.
— Nie powtórzy się. Rozmawiałem z nią poważnie.
— Co jej powiedziałeś?
Piotr zamilkł na moment.
— Powiedziałem, że jesteś moją żoną. I że ma cię szanować.
— Ma mnie szanować na polecenie?
— Aga, no czemu ty się czepiasz? Przecież jestem po twojej stronie!
— To dlaczego milczałeś przez pięć lat? Dlaczego pozwalałeś, żeby mnie upokarzała?
— Pozwalałeś, Piotr. Swoim milczeniem pozwalałeś.
W tle dało się słyszeć głos Haliny:
— Powiedz jej, że ugotowałam zupę! Jej ulubioną, pomidorową z pulpecikami!
Agnieszka zamknęła oczy. Nawet teraz teściowa nie potrafiła po prostu przeprosić. Musiała natychmiast udowadniać, jaka jest troskliwa.
— Piotr, muszę pomyśleć.
— Nad czym tu myśleć? Przyjedź jutro i po sprawie.
— Nie będzie po sprawie — powiedziała cicho Agnieszka. — Ja tak dłużej nie potrafię.
— Co znaczy, że nie potrafisz?
— Nie potrafię mieszkać tam, gdzie mnie nie szanują. Nie mogę wychowywać córki w ciągłym napięciu.
— Agnieszka, o czym ty mówisz?
— O tym, że potrzebuję czasu. Żeby pomyśleć o nas, o naszym małżeństwie, o przyszłości.
Po drugiej stronie zapadła cisza. Dopiero po chwili Piotr zapytał:
— Chcesz rozwodu?
— Nie wiem. Może.
— Przez mamę?
— Nie przez mamę, Piotr. Przez ciebie. Przez to, że ani razu przez pięć lat nie stanąłeś w mojej obronie.
Agnieszka odłożyła telefon i go wyłączyła. Ręce jej drżały, ale w środku poczuła spokój.
Mama wróciła z targu obładowana siatkami.
— Pomóż mi to rozpakować — poprosiła. — Wzięłam więcej mięsa, zrobimy kotlety, Zosia lubi.
Agnieszka w milczeniu pomagała układać produkty. Mięsa naprawdę było dużo — starczyłoby dla wszystkich i jeszcze by zostało.
— Mamo, jak myślisz, co w rodzinie jest najważniejsze?
Barbara zamyśliła się na chwilę.
— Miłość chyba. I szacunek. Bez tego nie ma rodziny.
— A jeśli jednego brakuje?
— Wtedy to nie rodzina, tylko męka.
Agnieszka kiwnęła głową. Matka zawsze umiała powiedzieć najważniejsze rzeczy prostymi słowami.
Wieczorem oglądały z Zosią bajki. Dziewczynka siedziała między mamą a babcią, wtulona w miękką kanapę. W mieszkaniu było ciepło i spokojnie.
— Mamo, pojedziemy jutro do domu? — zapytała Zosia przed snem.
— Może — odpowiedziała Agnieszka. — A chciałabyś?
— Nie bardzo. Tu jest lepiej, babcia jest dobra.
Dzieci czują więcej, niż dorosłym się wydaje. Zosia wyraźnie wybierała atmosferę domu swojej mamy.
Rano Agnieszkę obudził dzwonek do drzwi. Na progu stał Piotr z bukietem kwiatów.
— Cześć — powiedział niepewnie. — Mogę wejść?
Barbara wpuściła zięcia i poszła nastawić wodę na herbatę. Zosia z radością rzuciła się ojcu na szyję.
— Tatusiu! Przyjechałeś!
— Oczywiście, księżniczko. Tęskniłem za tobą.
Piotr usiadł na kanapie obok żony.
— Aga, myślałem całą noc. Masz rację. Powinienem był cię bronić.
— I co teraz?
— Teraz będzie inaczej. Obiecuję.
— Jakie mam mieć gwarancje?
Piotr wyjął z kieszeni pęk kluczy.
— Wynająłem nam mieszkanie. Na razie na miesiąc. Spróbujemy pomieszkać osobno.
Agnieszka spojrzała na niego z niedowierzaniem.
— Mówisz poważnie?
— Całkiem poważnie. Matka była przeciwna, ale postawiłem na swoim. Powiedziałem, że moja rodzina jest ważniejsza niż jej zdanie.
— A ona co odpowiedziała?
— Dużo rzeczy. Ale to już nie ma znaczenia.
Agnieszka wzięła klucze do ręki. Były małe, zwyczajne, a jednak oznaczały coś ogromnego — szansę na nowe życie. Możliwość budowania małżeństwa bez nieustannego wtrącania się teściowej.
— Piotr, a jeśli nam się nie uda mieszkać osobno? Jeśli zabraknie pieniędzy?
— Uda się. Będę pracował więcej. Znajdę dodatkowe zlecenia.
Barbara weszła do pokoju z tacą.
— Herbata gotowa. Piotrze, zjesz coś?
— Dziękuję, pani Barbaro. Chętnie.
Mama nakryła do stołu, rozstawiła talerze. Po równo dla każdego, bez wyróżniania i bez odbierania komukolwiek porcji.
— No dobrze — powiedziała, siadając przy stole. — To będziemy świętować nowe mieszkanie?
Agnieszka spojrzała na męża, potem na matkę, a na końcu na córkę, która z pełnym skupieniem smarowała kromkę masłem.
— Będziemy — odpowiedziała. — Na pewno będziemy.
Następnego dnia mieli pojechać obejrzeć nowe mieszkanie. Ich własne, choć wynajęte, w którym nikt nie będzie liczył kawałków mięsa i dzielił ludzi na swoich oraz obcych.
Miejsce, gdzie dla każdego znajdzie się krzesło przy wspólnym stole.