Moja siedemdziesięciopięcioletnia sąsiadka powierzyła mi klucze, abym podlewała jej kwiaty. Jednak odkąd przypadkiem zobaczyłam, co leży na jej stole, nie witam się już z nią.

Sekundę później chciałam nie umieć czytać.

To nie był zeszyt z przepisami ani lista leków, jak początkowo sądziłam. To był pamiętnik. Ale nie taki, w którym starsza osoba wspomina młodość albo zapisuje rodzinne daty. To była prawdziwa księga jadu.

A moje nazwisko znajdowało się na pierwszym miejscu.

„Lenka z dziesiątki. Dwadzieścia osiem lat. Główna wada — zbyt wysoko się ceni. Ciągle się uśmiecha, aż człowieka drażni. Dostała awans? Pewnie szef się na nią połasił. Pytała mnie o swojego faceta — chciała się pochwalić. A ja jej wtedy powiedziałam, żeby się nie spieszyła, niech się teraz męczy domysłami. Cieszy się, głupia, że nie ma przede mną tajemnic, a ja wiem o niej wszystko. O nieudanej operacji też i o skandalu w poprzedniej pracy. Sama przyszła i wszystko wygadała jak u spowiedzi. Wszystko pamiętam. Jeszcze może się przydać.”

Poczułam, jakby ktoś wyssał ze mnie powietrze. Przerzuciłam stronę. Zapisy prowadzone były niemal przez cały rok. Każde zdanie bolało bardziej od poprzedniego.

Oto fragment o mojej przełożonej, Ludmile Pietrownej, na którą kiedyś się poskarżyłam:
„Lenka nie znosi swojej Pietrownej. Nazwała ją starą bezużyteczną jędzą. Zapamiętam to. Jeśli kiedyś przestanie mi pomagać i podlewać kwiatki — opowiem wszystko Pietrownej osobiście. A na razie niech myśli, że jej współczuję. Starzy ludzie wszystko widzą, dziecinko.”

Na kolejnej stronie był wieczór po moim rozstaniu, kiedy siedziałam w jej kuchni i rozmazywałam łzy po twarzy:
„Histeryczka. Jej nie facet potrzebny, tylko leczenie. Żal mi jej? Wcale. W moich czasach takich jak ona nie nazywano przyzwoicie. Niech cierpi. Bóg wszystko widzi, pycha zawsze zostaje ukarana.”

Ale najgorszy wpis znajdował się na ostatniej stronie, zapisany dzień przed jej wyjazdem.

„Wyjeżdżam na dwa tygodnie. Klucze zostawiłam tej z dziesiątki. Potem sprawdzę, czy nie zaglądała do szafek. Jeśli coś zginie — napisanie zawiadomienia na policję to żadna trudność. A jeśli niczego nie ruszy — zobaczymy. U niej w mieszkaniu jeszcze nie byłam, a przydałoby się zajrzeć. Powiedziałam jej, że ma dobrą rękę do kwiatów. Ha. Nawet nie wie, że jej ślub z tym łysym, który rozpadł się pół roku temu, przeczuwałam wcześniej. Codziennie stawiałam świeczkę, żeby ich rozdzieliło. A potem przyszła i płakała: „Mario Siemionowno, dlaczego on odszedł?”. Głupia. Nie będzie miała ani męża, ani dzieci, ani spokojnego szczęścia. Dostanie tylko karierę. A ludzie kariery zawsze kończą sami. Na starość nawet szklanki wody nie będzie miał kto im podać. Wtedy zobaczymy, kto komu będzie podlewał kwiatki.”

Powoli zamknęłam zeszyt. Palce drżały mi tak mocno, że ledwo utrzymałam okładkę. W kuchni nadal tykał zegar, w akwarium leniwie unosiły się bąbelki powietrza, a fiołki, które przed chwilą podlałam, stały świeże i zadbane.

Miała siedemdziesiąt pięć lat. Według wszelkich zasad powinnam poczuć współczucie. Ale nie czułam niczego podobnego. We mnie rosła jedynie lodowata pustka. Nie gniew. Nawet nie żal. Tylko jasne zrozumienie: sama wpuściłam do swojego życia obcego, zawistnego człowieka, który żywił się moimi słabościami, łzami i zaufaniem.

Wyszłam z mieszkania i ostrożnie zamknęłam drzwi. Tego samego wieczoru wrzuciłam jej klucze do skrzynki pocztowej — po prostu wsunęłam je przez szczelinę.

Dwa tygodnie później wróciła. Opalona, zadowolona, z siatką mandarynek w dłoni. Zobaczyła mnie w windzie i rozpłynęła się w swoim przesłodzonym uśmiechu.

— Lenoczko, słoneczko! Przywiozłam ci mały prezent! Dziękuję za kwiatki, takie piękne stoją — od razu widać, że podlewałaś je z sercem!

Spojrzałam na nią. Na ten ciasny kok siwych włosów, na brązowe plamy starcze na dłoniach, na znajomy mdlący zapach korvalolu. I nic nie odpowiedziałam. Nawet się nie przywitałam. Po prostu nacisnęłam przycisk swojego piętra i wyszłam bez oglądania się za siebie.

Zawołała mnie raz. Potem drugi. I trzeci. Jej głos stawał się coraz cieńszy, coraz bardziej zdziwiony.

— Lena? Co się stało? Obraziłaś się? — w jej tonie brzmiało udawane niezrozumienie, ale teraz doskonale wiedziałam, jakie zdanie pojawi się później w zeszycie: „Milczy, czyli ma coś na sumieniu. Na pewno coś zrobiła podczas mojej nieobecności.”

Od tamtej pory się z nią nie witam. Jeśli mijamy się na schodach — przechodzę obok. Niech uważa mnie za niewdzięczną. Niech myśli, że się wywyższam. Niech zapisuje swój pamiętnik przekleństw aż do ostatniej strony. Już mnie to nie obchodzi.

Starość sama w sobie nie czyni człowieka mądrym. Ona jedynie wzmacnia to, co było w nim od zawsze. Dobry człowiek z wiekiem staje się łagodniejszy, a zawistny i złośliwy po prostu przestaje skutecznie ukrywać swoją naturę.

I paradoksalnie jestem wdzięczna temu zeszytowi. Oddał mi klucze — nie do cudzego mieszkania, ale do mojego własnego życia, którego omal nie powierzyłam obcej, ciemnej duszy.