Mam 62 lata. Przyjaciółka miała zatrzymać się u mnie tylko po kłótni z mężem, a po miesiącu urządzała już moją kuchnię po swojemu

— Zmieniłam Hani zasłonki, widzisz, od razu lepiej? Bo miała tu wszystko takie ciemne.

Krystyna powiedziała:

— Rzeczywiście, zrobiło się świeżej.

Uśmiechnęłam się.

Bo co miałam zrobić?

Kiedy Krystyna wyszła, zapytałam:

— Bożenko, dlaczego powiedziałaś „do nas”?

Ona nawet od razu nie zrozumiała, o co mi chodzi.

— A jak miałam powiedzieć?

— Do mnie.

Popatrzyła na mnie.

— Haniu, nie czepiaj się słówek. Przecież teraz u ciebie mieszkam.

— Tymczasowo.

Bożena zamilkła.

Po chwili powiedziała cicho:

— A, czyli tak.

I znowu ja byłam tą złą.

Bo przypomniałam komuś, że jest tutaj gościem.

Choć przecież dokładnie tak było.

Dni mijały.

Ryszard raz dzwonił, raz znikał. Raz wysyłał złośliwe wiadomości, innym razem prosił o rozmowę. Bożena raz zapewniała, że nigdy do niego nie wróci, a potem płakała, że nie wyobraża sobie samotnego życia. Było mi jej żal, ale coraz częściej łapałam się na pytaniu: a jak teraz mam żyć ja?

Zaczęła mnie męczyć nieustanna obecność drugiej osoby.

Budzę się rano — Bożena już w kuchni. Czajnik włączony, radio gra, okno otwarte, chociaż mnie jest zimno.

Wracam do domu — w pokoju głośno chodzi telewizor, na kanapie leży jej koc, na stoliku jej kremy, filiżanka, gazety, tabletki.

Chcę wieczorem posiedzieć w ciszy, a ona:

— Haniu, włącz chociaż coś, co tak siedzisz jak w grobowcu.

Chcę położyć się wcześniej, a ona zagląda:

— Mogę ci powiedzieć, co Ryszard znowu napisał?

I mówi przez godzinę.

Zaczęłam zamykać się w łazience. Nie po to, żeby się myć. Po to, żeby przez pięć minut być sama.

We własnym mieszkaniu.

Pewnego dnia powiedziała:

— Wiesz, myślałam, że powinnaś przestawić kanapę.

— Bożenko, nie.

— Dlaczego? Stoi głupio, zasłania okno. Jakby ją obrócić, byłoby więcej miejsca.

— Mnie tak jest wygodnie.

— Haniu, ty ciągle powtarzasz „mnie wygodnie”, a naprawdę żyjesz przeszłością.

Odpowiedziałam bardzo spokojnie:

— Bo ja jestem człowiekiem z moją przeszłością. I czasem jest mi w niej dobrze.

Prychnęła.

— No tak, zaczyna się.

Ostatnią kroplą była niedziela rano.

Obudziłam się, wyszłam do kuchni i zobaczyłam, że Bożena myje górne szafki. Wszystkie słoiki wyjęte, kasze stoją na stole, filiżanki leżą na parapecie. Na podłodze wiadro. Na krześle moje stare serwetki, obok worek na śmieci.

— Bożenko, co ty robisz?

— Generalne porządki.

— Po co?

— Haniu, przecież tu jest kurz. Ja tak nie potrafię.

— A ja potrafię.

Odwróciła się.

— Dlatego właśnie masz wszystko takie zaniedbane.

Stałam w progu w szlafroku, z potarganymi włosami, i nagle nie było mi już nawet przykro. Zrobiło mi się jasno.

Koniec.

To nie była pomoc.

To nie było chwilowe mieszkanie.

To nie było wsparcie przyjaciółki.

To był podbój.

Cichy, domowy, ze ścierką w ręce.

Powiedziałam:

— Odłóż serwetki na miejsce.

— Haniu, one są stare.

— Odłóż je.

Spojrzała na mnie zdumiona.

— Co ci jest?

— Nie chcę, żebyś wyrzucała moje rzeczy.

— Boże, przecież to tylko serwetki.

— To są moje serwetki.

Rzuciła je na stół.

— No pewnie. Ja się staram, a ty o jakieś szmatki.

— Nie o szmatki.

— A o co?

Pierwszy raz nie połknęłam słów.

— O to, że zachowujesz się tak, jakby to było już twoje mieszkanie.

Bożena wyprostowała się.

Dopiero wtedy naprawdę usłyszała.

— Co?

— Przestawiasz moje rzeczy. Wyrzucasz moje zioła. Kupujesz zasłonki. Zapraszasz gości „do nas”. Tłumaczysz mi, jak będzie lepiej. A mnie pytasz dopiero wtedy, kiedy wszystko jest już zrobione.

Zbladła.

— Myślałam, że tobie samej i tak jest nudno.

No właśnie.

Po tych słowach w środku zrobiło się zupełnie cicho.

Tobie samej i tak jest nudno.

Czyli moja samotność nie była dla niej moim życiem, tylko pustym miejscem. Przestrzenią, którą można zająć sobą, swoimi zasłonkami, swoimi słoikami, swoimi nawykami i swoim głosem.

Powiedziałam:

— Bożenko, mnie czasem samej bywa nudno. Ale to nie znaczy, że mój dom jest pusty.

Milczała.

— Bywa mi samotnie. Ale to nie znaczy, że wolno bez pytania zmieniać moje życie.

— Chciałam dobrze.

— Dla kogo?

— Dla nas.

— W moim mieszkaniu nie ma żadnego „nas”, jeśli ja sama tego nie wybrałam.

Usiadła na krześle.

— Nie mam dokąd pójść.

To zdanie nacisnęło we mnie inny guzik.

Litość.

Starą, kobiecą, prawie odruchową.

Patrzyłam na nią i czułam, jak znowu podnosi się we mnie znajome: wytrzymaj, jej jest ciężko, ona nie ze złości, gdzie ona teraz pójdzie.

Ale potem zobaczyłam zdjęte firanki, wyrzucone zioła, obcą zasłonkę na moim oknie i zrozumiałam: jeśli teraz znowu zamilknę, za miesiąc będę pytać o pozwolenie, czy mogę otworzyć własną szafkę.

Usiadłam naprzeciwko niej.

— Bożenko, nie wyrzucam cię dzisiaj. Ale musisz zdecydować, co dalej. Masz tydzień.

Patrzyła na mnie tak, jakbym ją zdradziła.

— Tydzień?

— Tak.

— A potem?

— Potem wracasz do domu, jedziesz do córki, wynajmujesz pokój, godzisz się z Ryszardem albo się rozwodzisz. Nie wiem. Ale dłużej nie możesz u mnie mieszkać.

Rozpłakała się.

— Myślałam, że jesteś moją przyjaciółką.

— Jestem. Ale nie jestem mieszkaniem zastępczym na czas nieokreślony.

Powiedziała ostro:

— Gdyby tobie było źle, ja bym cię przyjęła.

— Na dwa dni?