Kiedy wróciłem do domu, a w salonie siedział mężczyzna z moimi oczami i głosem, wszystko, w co przez lata wierzyłem, rozpadło się w jednej chwili

Tomek wiedział, że czeka go porządna awantura. I nie chodziło o miejscowego łobuza, Jarka Dąbrowskiego, tylko o własną mamę.

Wracał do domu, gwizdając pod nosem, ale w środku miał taki ścisk, że aż skręcało mu żołądek. Tym razem naprawdę był ugotowany.

Ciotka Róża, najlepsza przyjaciółka jego mamy, zobaczyła go z papierosem. Mógłby skłamać, powiedzieć, że ktoś mu go dał. Ale nie — Róża widziała, jak palił jak komin. Co miał teraz powiedzieć mamie? Że ktoś wcisnął mu papierosa do ust i kazał mu się zaciągać?

Tomek nie dał po sobie poznać, że zauważył Różę, a ona — trzeba to przyznać — nie wydarła się na niego ani nie dała mu po łbie. Spojrzała tylko długo, znacząco, po czym zajęła się swoimi sprawami. Tomek nie był jednak naiwny. Wiedział, że już go sprzedała. Mama pewnie czekała z drewnianą łyżką. Okrążył blok już dwa razy, kiedy dostrzegł babcię Zofię.

No pięknie. Ciężka artyleria. Nawet jak na nią było to niskie zagranie. Już za chwilę pewnie zaczęłaby biadolić, że jako szanowana nauczycielka wychowała pół powiatu, a własny wnuk łazi po ulicach jak rozbójnik. Jak bardzo ją zawiódł. Jak dziadek przewraca się w grobie. I jak wszyscy przodkowie razem wzięci.

Kiedy był mały, Tomek bał się takich tyrad do szpiku kości. Wyobrażał sobie, że ziemia się rusza, bo zmarli przewracają się pod nią ze zgrozy. A potem pewnego dnia coś mu przeskoczyło w głowie. Następnym razem, gdy babcia zaczęła o niespokojnych duszach, Tomek wypalił: „Dobrze, że się ruszają, babciu. Przynajmniej nie będą miały odleżyn, jak pani Thompsonowa z naszej ulicy”.

Babcia złapała się za serce. Mama prawie pękła ze śmiechu. Zapomniała go przyłożyć, ale babcia nadrobiła to, waląc ją potem ścierką do naczyń.

Teraz babcia maszerowała w jego stronę, rozglądając się nerwowo tak, jakby to ona została przyłapana na paleniu.

— Co ty tu robisz? Czemu nie jesteś w domu? — warknęła.

— Ja… jeszcze nie byłem.

— Nie byłeś? To gdzieś ty się włóczył cały ten czas?

— Szkoła, potem trening piłkarski, a potem po prostu szedłem.

— Tak, jasne — pomyślał Tomek. — Zaraz każe mi wydychać powietrze, żeby sprawdzić, czy pachnę papierosem. — I wtedy usłyszał: — Co to ma znaczyć? Masz czerwone ręce! Gdzie rękawiczki?

— Zostawiłem w domu.

— W domu? I twoja matka tego nie zauważyła? Pokaż mi kostki.

Szarpnęła mu nogawkę i aż sapnęła.

— A to co?!

— Co? — Tomek spanikował.

— Czemu masz czerwone kostki? Gdzie kalesony? I szalik?

Tomek poczuł, że pali go ze wstydu. A wtedy, co gorsza, wypatrzył w zaułku Jarka Dąbrowskiego, a jego jaskrawoczerwona czapka co chwilę migała między ścianami. Świetnie. Tylko tego brakowało. Babciu, dzięki. Czy ona postradała zmysły? Zawsze miała bystry łeb, a teraz…

— Babciu, ile jest pięć razy pięć?

— Dwadzieścia pięć — odpowiedziała, zdezorientowana.

— A ile wynosi kwadrat przeciwprostokątnej?

— Suma kwadratów dwóch pozostałych boków, Tomku? Nie zrobiłeś pracy domowej? Nawet nie sprawdziła? Ja tego nie zostawię — zobaczcie, w jakim on jest stanie!

Na moment Tomek zgłupiał. Babcia była po jego stronie? Może jednak ominie go maminy kazanie. Czyżby wpadł do jakiejś chorej, pokręconej wersji świata?

— Babciu, po której stronie mam bliznę po wyciętym wyrostku?

— Nigdy ci nie wycięto wyrostka.

— No właśnie. To na pewno babcia.

Zaciągnęła go do domu, mamrocząc pod nosem. W kuchni była już mama. Pachniało pieczenią, miała na sobie najlepszą sukienkę, włosy upięte w loki, nowe kolczyki — i obcasy? Od kiedy mama chodziła po domu w obcasach?

— Tomek, kochanie — przytuliła go. — Umyj ręce, zaraz będzie kolacja. Mamo, zostajesz?

— Dlaczego to dziecko włóczy się po ulicach? Nie chce wracać do domu, co? Brawo, brawo. Oddałaś własną krew za… gdzie jego rękawiczki? I kalesony? Przecież zamarza! Ale nie, ciebie to nie obchodzi…

— Mamo. Przestań. Jesz z nami czy nie?

— Nie! Ja stąd wychodzę. Tomku, spakuj swoje rzeczy. Idziesz ze mną.

— Co? Nie!

Na samą myśl o babcinych morałach przez kolejne dziesięć lat aż go przeszedł dreszcz.

— Zostaje tutaj — powiedziała mama twardo.

— Tutaj? Wszystko już zmarnowałaś…

— Mamo, jeśli się nie zamkniesz, to ja… ja będę musiała…

— Co? Wyrzucić własną matkę?

— Tak!

— Niewdzięczna!

Mama nie pozwoliła jej dokończyć. Chwyciła babcię za ramię i wyprowadziła ją na podest, trzaskając drzwiami. Babcia wrzeszczała, że zadzwoni po policję i że Tomek ma natychmiast wrócić.

Mama wciągnęła Tomka do salonu, gdzie na sztywnym krześle siedział obcy mężczyzna.

— Tomku, nie ma sensu kłamać. To jest twój tata.

Babcia dalej darła się za drzwiami. Mama zastygła. Mężczyzna wstał. Był wysoki, chudy, a w oczach miał dokładnie to samo spojrzenie co Tomek. Wyciągnął do niego drżącą rękę.

— Cześć, synu.

Tomek odskoczył, jakby go poraziło.

— Ale… powiedziałaś, że on nie żyje.

Andrzej — bo tak miał na imię jego ojciec — wyglądał, jakby ktoś wyrwał mu serce.

— To nie ja, Tomku. To ona. Powiedziała, że łatwiej będzie ci myśleć, że odszedł, niż wiedzieć, że… że wybrał inaczej.

Wtedy rozległo się głośne łomotanie do drzwi.

— Policja! Otwierać!