Zachowanie psa, który nagle podchodzi do człowieka i zaczyna obwąchiwać okolice intymne, potrafi wprawić właściciela w ogromne zakłopotanie. Szczególnie wtedy, gdy dzieje się to przy gościach, na spacerze albo w chwili, kiedy wszyscy patrzą właśnie na zwierzę. Jeśli twój pies choć raz podszedł do ciebie lub do odwiedzającej cię osoby i od razu skierował nos w stronę krocza, nie jesteś jedyną osobą, która zastanawiała się, skąd bierze się takie zachowanie. Z ludzkiego punktu widzenia może ono wydawać się niestosowne, a nawet krępujące. Dla psa jest jednak czymś zupełnie normalnym, głęboko związanym z instynktem. Psy poznają rzeczywistość przede wszystkim przez zapach. Człowiek najczęściej ufa oczom, natomiast pies odbiera świat nosem. Okolice intymne mają silny, indywidualny zapach, dlatego łatwo przyciągają jego uwagę. Kiedy pies je obwąchuje, w rzeczywistości zbiera o człowieku bardzo wiele informacji.
Takie psie „badanie” wiąże się z gruczołami zapachowymi i sygnałami chemicznymi, których ludzie zwykle nie zauważają. U człowieka gruczoły apokrynowe znajdują się między innymi pod pachami oraz w rejonie narządów płciowych. Wydzielają one substancje zapachowe, w tym feromony, które pies potrafi wychwycić z niezwykłą łatwością. Dla zwierzęcia ten zapach może być źródłem wiedzy o konkretnej osobie, jej stanie emocjonalnym, a czasem również o pewnych cechach biologicznych. Gdy więc pies zatrzymuje się przy tej części ciała, nie próbuje nikogo obrazić ani okazać braku szacunku.
On po prostu korzysta z własnego, naturalnego sposobu komunikowania się ze światem. Psy witają się ze sobą przez obwąchiwanie tylnej części ciała i podobny schemat przenoszą na ludzi, ponieważ traktują nas jak część swojej grupy społecznej. Znaczenie ma też wzrost zwierzęcia. Dla wielu psów okolice krocza człowieka znajdują się dokładnie na wysokości nosa. To sprawia, że są jednym z najłatwiej dostępnych miejsc, z którego można szybko odczytać intensywny zapach. Z psiej perspektywy jest to proste, wygodne i skuteczne.
Zainteresowanie tą częścią ciała może stać się silniejsze, jeśli zapach człowieka ulega zmianie. Wahania hormonalne potrafią sprawić, że pies zaczyna odbierać daną osobę inaczej niż wcześniej. Może się to zdarzać podczas owulacji, ciąży albo w czasie choroby. Zwierzę może wtedy poświęcać okolicom intymnym więcej uwagi, właśnie dlatego, że sygnały zapachowe stały się dla niego inne. Zdarza się również, że pies szczególnie mocno reaguje na niektórych ludzi. Nie musi to oznaczać niczego niepokojącego. Najczęściej dany zapach jest po prostu dla psa silniejszy, mniej znany albo bardziej nietypowy.
Psy z natury interesują się woniami, które są nowe, wyraźne lub odbiegają od tego, do czego zdążyły przywyknąć. Okolice intymne mogą dostarczać im właśnie takich informacji. Na podobne zachowanie może wpływać również stan zdrowia człowieka. Wiadomo, że psy potrafią wyczuwać infekcje i różne zmiany zachodzące w organizmie na podstawie zapachu. Jeśli twój pupil nagle zaczął wyjątkowo natarczywie obwąchiwać twoje okolice intymne, możliwe, że reaguje na subtelne zmiany, których ty sama jeszcze nie dostrzegasz. Nie oznacza to od razu powodu do paniki. Pokazuje jedynie, jak czuły i precyzyjny potrafi być psi węch.
Właśnie ta zdolność rozpoznawania zmian zapachowych sprawia, że psy bywają wykorzystywane w wykrywaniu niektórych sygnałów medycznych. Obwąchiwanie miejsc intymnych ma jednak również wymiar społeczny. Kiedy psy wąchają się nawzajem, wymieniają informacje i utrwalają rozpoznanie. Gdy robią to wobec ludzi, także próbują zrozumieć, z kim mają do czynienia, i nawiązać kontakt. Dla nich jest to forma przywitania oraz sposób, by dowiedzieć się o człowieku czegoś więcej.
Z punktu widzenia behawioru takie obwąchiwanie samo w sobie nie jest problemem, o ile nie staje się zbyt częste, uporczywe albo nachalne. Większość psów robi to krótko, po czym przenosi uwagę na coś innego. Jeśli jednak zwierzę zatrzymuje się przy człowieku zbyt długo, może potrzebować łagodnego nauczenia granic. Odpowiednie szkolenie pomaga kontrolować takie zachowanie w sytuacjach towarzyskich. Można przekierować uwagę psa komendą, smakołykiem albo pochwałą za spokojniejsze zachowanie. Z czasem pupil zaczyna rozumieć, że witanie ludzi w bardziej opanowany sposób jest lepiej widziane.
Nie warto karać psa za takie zachowanie. Ponieważ wynika ono z instynktu, kara może wywołać u zwierzęcia dezorientację, napięcie albo lęk. Znacznie lepiej działa pozytywne wzmocnienie i spokojne kierowanie psa ku bardziej odpowiedniej formie kontaktu. Zainteresowanie zapachami może też różnić się w zależności od rasy oraz charakteru konkretnego zwierzęcia. Jedne psy są wyjątkowo ciekawe i chętnie badają każdy nowy bodziec, inne zwracają na zapachy nieco mniej uwagi. Taka różnica jest całkowicie normalna i zależy od danego psa.
Na zachowanie pupila wpływa również otoczenie. Nowe miejsca, obcy ludzie i nieznane wonie mogą mocniej pobudzać jego ciekawość. Gdy wokół dzieje się dużo nowego, psy jeszcze bardziej polegają na węchu, by zorientować się, co właściwie się wydarza. Jeśli twój pies często obwąchuje okolice intymne u konkretnych osób, może reagować na ich indywidualny profil zapachowy. Mogą mieć na to wpływ perfumy, kosmetyki do higieny albo naturalna chemia ciała. Psy nie dzielą zapachów na „przyzwoite” i „nieprzyzwoite”, tak jak robią to ludzie. One po prostu podążają za najbardziej wyraźnymi sygnałami.
Czasem takie zachowanie może zawstydzać gości. W takich sytuacjach dobrze jest wcześniej zadbać o spokojne przywitanie. Można trzymać psa na smyczy, poprosić go o wykonanie znanej komendy albo odwrócić jego uwagę, zanim dojdzie do krępującej sceny. Dzięki temu zarówno zwierzę, jak i odwiedzające osoby mogą poczuć się swobodniej. Zrozumienie tego psiego odruchu pomaga też zdjąć z niego niepotrzebny wstyd. To, co dla człowieka wygląda niezręcznie, w psim świecie jest normalnym i użytecznym elementem poznawania otoczenia. Gdy spojrzy się na sytuację z perspektywy zwierzęcia, łatwiej ją zaakceptować i rozsądnie nad nią zapanować.
Psy wykorzystują zapach okolic intymnych także do rozpoznawania ludzi. Oznacza to, że twój pupil może opierać się na takim zachowaniu, by upewnić się, kim jesteś, zwłaszcza jeśli przez jakiś czas cię nie było. To część sposobu, w jaki psy podtrzymują poczucie znajomości w swojej grupie społecznej. Takie zachowanie nie ma związku z dominacją ani ze złymi manierami. Chodzi wyłącznie o zbieranie informacji. Błędne rozumienie tego odruchu może prowadzić do niepotrzebnego niepokoju albo do niewłaściwych metod wychowawczych.
Jeśli zauważysz nagłą zmianę w tym, jak pies obwąchuje ciebie lub innych ludzi, warto po prostu zwrócić na to uwagę. Zazwyczaj jest to zachowanie nieszkodliwe, ale gwałtowne nasilenie zainteresowania może sugerować, że zwierzę wychwyciło coś nietypowego. Ogólnie rzecz biorąc, jest to naturalny i bezpieczny sposób psiego poznawania świata. Odzwierciedla to, jak psy komunikują się, badają otoczenie i próbują zrozumieć ludzi wokół siebie. Mając tę świadomość, można reagować spokojniej i bardziej rozsądnie.
Najważniejsza jest równowaga. Nie trzeba całkowicie zakazywać psu takiego zachowania, ale można łagodnie prowadzić je w stronę bardziej akceptowalnych społecznie reakcji. Proste ćwiczenia, konsekwencja i uważność opiekuna potrafią bardzo dużo zmienić. Ostatecznie obwąchiwanie okolic intymnych jest tylko jednym z elementów bogatego, sensorycznego świata psa. Dla nas bywa niezręczne, ale dla niego pozostaje czymś zwyczajnym. Zrozumienie tej cechy pomaga budować spokojniejszą więź z pupilem i sprawia, że wspólne życie staje się wygodniejsze zarówno dla domowników, jak i dla wszystkich osób, które pojawiają się w waszym otoczeniu.