Babcia nie jest nam potrzebna! — oznajmiły niemal chórem wnuki podczas rodzinnej narady.
— Trzy tysiące złotych za tego rozklekotanego grata?! — Stanisław Kowalski z hukiem zatrzasnął maskę starego fiata i zmierzył sprzedawcę wściekłym spojrzeniem. — Przecież tu wszystko trzyma się chyba tylko na modlitwie i rdzy!
— To nie grat, panie kochany, tylko klasyk! — odparł niewzruszony handlarz, głaszcząc wytartą kierownicę. — Rocznik siedemdziesiąty szósty, porządna robota z FSO. Papiery są, silnik po remoncie. Chodzi jak zegarek.
— Jak zegarek, który od dziesięciu lat leży w szufladzie — prychnął Stanisław i odwrócił się do żony. — Mario, idziemy. Nie będę płacił za złom udający samochód.
Maria Kowalska uśmiechnęła się do sprzedawcy przepraszająco.
— Proszę się nie gniewać, ale mąż ma rację. Potrzebujemy auta na działkę, żeby zawieźć rzeczy, czasem pojechać za miasto. A ten samochód…
— Niech pani bierze, nie pożałujecie! — sprzedawca pochylił się ku niej z nadzieją w oczach. — Dla państwa opuszczę. Dwa tysiące osiemset i odjeżdżacie.
— Nie, dziękujemy — powiedziała Maria stanowczo i ujęła męża pod rękę. — Poszukamy jeszcze.
Szli potem w milczeniu pomiędzy garażami. Stanisław wciąż kipiał ze złości, a Maria czuła coraz większy niepokój. Lato było już za progiem, a bez samochodu na działkę nie dało się normalnie dotrzeć. Odkąd ich stare seicento skasował jakiś pirat drogowy — szczęście, że sami wyszli z tego tylko z przerażeniem — zostawało im albo tłoczenie się w autobusach z przesiadkami, albo proszenie sąsiadów o podwózkę i dokładanie im do paliwa.
— Może jednak weźmiemy kredyt na coś nowszego? — zaproponowała nieśmiało, kiedy wyszli za bramę spółdzielni garażowej.
— Z naszymi emeryturami? — Stanisław parsknął krótko. — Nie, Mario. Znajdziemy coś używanego, ale jeszcze przytomnego. Trzeba tylko szukać dalej.
— Tylko że zaraz trzeba przekopać grządki — Maria poprawiła chustkę na głowie. Wiosenny wiatr wciąż wciskał się pod płaszcz. — Dzieci obiecywały, że pomogą, ale sam wiesz, jak to wygląda. Piotr ma pracę, Katarzyna swoje sprawy…
— No właśnie! — Stanisław nagle się ożywił. — A gdyby tak porozmawiać z panią Zofią?
— Z mamą?! — Maria aż szerzej otworzyła oczy. — Przecież ona ma siedemdziesiąt dziewięć lat!
— I co z tego? — machnął ręką mąż. — Twoja matka jest zdrowsza od nas obojga. Co rano gimnastyka, potem sklep, potem herbatka z koleżankami. A oszczędności ma. Pamiętasz, mówiła przecież, że odkłada na czarną godzinę.
— Stanisław! — Maria rozłożyła ręce z oburzeniem. — Jak ci nie wstyd? To są jej pieniądze. Całe życie odkładała grosz do grosza. I mówiła, że chce coś zostawić wnukom.
— No to przecież dla wnuków weźmiemy! — nie ustępował Stanisław. — Kupimy auto i będziemy ich wozić na działkę. Świeże powietrze, truskawki, ryby nad stawem. Samo zdrowie!
Maria pokręciła głową, ale nie odpowiedziała. Sama myśl, że miałaby prosić matkę o pieniądze, była dla niej upokarzająca. I tak widywały się rzadziej, niż powinny. Zofia mieszkała sama w starym bloku z wielkiej płyty na końcu osiedla, dojazd był niewygodny. A teraz mieliby pojechać do niej jeszcze z taką sprawą…
W domu czekały już dzieci z wnukami: Piotr z żoną Anną i czternastoletnim synem Kubą oraz Katarzyna z mężem Markiem i bliźniakami, Olą i Michałem, którzy niedawno skończyli dwanaście lat. Jak co niedzielę, wszyscy zebrali się na rodzinny obiad.
— I co, znaleźliście jakąś furę? — zapytał Piotr, rozstawiając talerze na stole.
— Nie — westchnęła Maria. — Albo kosztuje jak złoto, albo rozsypuje się od patrzenia.
— A ojciec wymyślił, żeby pożyczyć od babci Zosi — rzucił niespodziewanie Stanisław, wchodząc do kuchni. — Przecież ma jakieś odłożone pieniądze.
— Od babci Zosi? — zdziwiła się Katarzyna, krojąc chleb. — Myślisz, że się zgodzi?
— Nie wiem — przyznała uczciwie Maria. — Jeszcze z nią nie rozmawiałam. I wcale nie jestem pewna, czy powinnam.
— A dlaczego nie? — Stanisław usiadł przy stole, jakby sprawa była oczywista. — Komu ona to zostawi? Wnukom!
— Chciała, żeby poszło na ich naukę — przypomniała Maria.
— Nauka nauką, ale działka też jest edukacyjna! — rzucił Stanisław. — Biologia w terenie!
Wszyscy się roześmiali i rozmowa na chwilę odpłynęła w zupełnie inne strony. Jednak po obiedzie Stanisław wrócił do swojego pomysłu, kiedy razem z Marią zbierali naczynia ze stołu.
— Marysiu, ja mówię poważnie — powiedział ciszej. — Trzeba porozmawiać z twoją matką. To przecież rodzinne pieniądze, powinny pracować dla rodziny.
— Nie wiem, Stasiu — zawahała się Maria. — Mama jest samodzielna. Nie znosi, kiedy ktoś zagląda jej do portfela.
— Kto tu mówi o zaglądaniu? — Stanisław machnął dłonią. — Po prostu wyjaśnimy sytuację. Zrozumie, że nie prosimy na ruletkę w kasynie, tylko na potrzebną rzecz.
Wieczorem, gdy wszyscy siedzieli przed telewizorem, Stanisław nagle zaskoczył rodzinę kolejnym pomysłem.
— A może przenieśmy babcię Zosię do nas?
— Dokąd?! — Maria omal nie zakrztusiła się herbatą. — Przecież my sami ledwo się mieścimy!
— Schowek się przerobi — zaproponował Stanisław. — Albo kanapa w salonie. Ona nie będzie sama, my będziemy spokojniejsi. W tym wieku różnie bywa.
— A jej mieszkanie? — ostrożnie zapytał Piotr.
— Wynajmiemy! — ucieszył się Stanisław, jakby właśnie znalazł genialne rozwiązanie. — Dwa pokoje, co prawda na obrzeżach, ale dwa tysiące miesięcznie spokojnie da. Będzie i na samochód, i na działkę.
Maria zmarszczyła brwi.
— Ty mówisz o mojej mamie czy o krowie do dojenia? Przeżyła w tym mieszkaniu pół wieku. Tam jest całe jej życie.
— Oj, daj spokój — zbył ją Stanisław. — Jakie życie w jej wieku? Potrzebna jej opieka.
Wtedy odezwał się Kuba, odrywając wzrok od telefonu.
— Babcia Zosia w ogóle wie, że już wszystko za nią zaplanowaliście?
— Nie — przyznał Stanisław. — Dopiero chcemy jej zaproponować.
— A jeśli nie będzie chciała? — spytała Ola.
— Przekonamy ją — powiedział pewnie Stanisław. — Wytłumaczymy, że tak będzie lepiej.
— Lepiej dla kogo? — niespodziewanie ostro wtrącił Michał, zwykle najcichszy z całej trójki. — Dla babci czy dla was?
— Michał! — skarciła go Katarzyna.
— Ja tylko pytam — wzruszył ramionami chłopiec. — W ogóle zapytaliście ją kiedyś, czy ciężko jej samej? Przecież odwiedzamy ją raz na pół roku.
— Wszyscy mają swoje sprawy — westchnęła Maria.
— No właśnie — podchwycił Stanisław. — A jak zamieszka z nami, będziemy ją widywać codziennie.
Wnuki wymieniły spojrzenia. Maria zrozumiała od razu, że nie ma w nich ani grama entuzjazmu. Babcia Zosia była surowa, należała do tych kobiet, które uważały telefony za złodziei czasu, a portale społecznościowe za głupoty bez sensu.
— Najpierw zapytajcie babcię — zaproponowała Katarzyna. — Może ona wcale nie chce się przeprowadzać.
— Oczywiście, że zapytamy — kiwnęła głową Maria. — Jutro pojadę.
— Jadę z tobą — powiedział natychmiast Stanisław. — We dwoje szybciej ją przekonamy.
Następnego dnia pojechali do Zofii Nowak. Przyjęła ich z prawdziwą radością: nakryła stół, wyjęła domowe konfitury i upiekła ulubioną szarlotkę zięcia.
— Jak się czujesz, mamo? — zapytała Maria w kuchni.
— Normalnie, dziecko — odpowiedziała energicznie Zofia. — Rano gimnastyka, potem sklep, wieczorem z dziewczynami seriale oglądamy. Żyję sobie.
— Właśnie o tym chcieliśmy porozmawiać — zaczął Stanisław przy stole. — O pani życiu, pani Zofio.
— A co z nim nie tak? — starsza kobieta natychmiast się spięła.
— Nic, nic — pośpieszyła Maria. — Tylko… może przeniosłabyś się do nas? Wygospodarujemy ci miejsce, będziemy się tobą opiekować…
— Do was? — zdziwiła się Zofia. — A skąd nagle taki pomysł?
— No, wiek — wtrącił Stanisław. — Nigdy nie wiadomo, co się może stać. A u nas rodzina, wnuki, zawsze ktoś pod ręką.
Zofia przymrużyła oczy, a potem spojrzała prosto na córkę.
— A moje mieszkanie?
— Można wynająć — rzucił Stanisław z pozorną obojętnością. — Zawsze dodatkowy dochód. Zwłaszcza teraz, kiedy potrzebujemy samochodu na działkę.
— Aha — Zofia powoli skinęła głową. — Czyli jednak chodzi o moje pieniądze?
— Nie tylko! — Maria posłała mężowi wściekłe spojrzenie. — Mamo, naprawdę zależy mi, żebyś była bliżej — powiedziała twardo. — A samochód… Samochód poczeka.
Zofia przez dłuższą chwilę patrzyła na nich bez słowa, po czym zaśmiała się cicho.
— Dziękuję, córeczko. Bo już myślałam, że nie córka przyjechała, tylko pośrednik nieruchomości z zięciem.
Stanisław poczerwieniał, ale nie odezwał się ani słowem.
Tydzień później, w niedzielę, cała rodzina znowu zebrała się na obiad. Tym razem przy stole siedziała również Zofia — nie jak gość, lecz jak gospodyni, która sama przyniosła półmisek pierogów z kapustą.
— Babciu Zosiu, mogę ci podłączyć tablet do telewizora? — zapytał nieśmiało Michał. — Będziesz mogła oglądać nasze zdjęcia.
Starsza kobieta uśmiechnęła się łagodnie.
— Możesz, wnuczku. Tylko najpierw wypijemy herbatę. A samochód… Kupicie, kiedy się da. Autobus nie ucieknie, a działka też z miejsca się nie ruszy.
— Sami się obraziliście, to co teraz? — mruknął Kuba, patrząc na dorosłych z takim spokojem, że nikt nie znalazł odpowiedzi.