Wróciła do punktu wyjścia jak do pękniętego koryta
Wpis z dziennika, 12 marca 1985 roku.
Od najmłodszych lat Emilia doskonale wiedziała, że jest ładna. Właściwie nie musiała nawet sama tego odkrywać — powtarzano jej to przy każdej możliwej okazji.
— Nasza córka to prawdziwa ślicznotka, taka dziewczyna od razu wyróżnia się z tłumu — zachwycała się jej matka przed sąsiadkami, koleżankami z pracy i każdą osobą, która chciała słuchać. I trudno było zaprzeczyć. Choć stara pani Wiśniewska z mieszkania obok czasem tylko kręciła głową i mruczała pod nosem: — Wszystkie dzieci są piękne. Dopiero dorastanie pokazuje, co z tego zostanie. Nie zawsze odbiera urodę, ale często odbiera rozum.
W liceum Emilia wyrosła na wysoką, efektowną dziewczynę, za którą chłopcy oglądali się na korytarzach. Była przy tym wyniosła, rozpieszczona i coraz bardziej przekonana, że świat powinien sam układać się pod jej stopy. Po maturze nie dostała się na studia, więc zapisała się do policealnego studium handlowego, żeby zdobyć dyplom z zarządzania sprzedażą.
— Córeczko, po co ci ta gonitwa po sklepach? — namawiała ją matka. — Przyjdź do mnie do laboratorium w zakładzie. Praca lekka, niczego ciężkiego dźwigać nie trzeba, nie to co stanie za ladą przez cały dzień.
Tak Emilia została laborantką.
Wtedy była już jeszcze piękniejsza i jeszcze pewniejsza swojej wartości. Wkrótce zakochała się w Jakubie, inżynierze z sąsiedniego działu. Wszystko potoczyło się błyskawicznie: spojrzenia na korytarzu, kilka spacerów po pracy, parę pocałunków pod blokiem i oświadczyny, które bardziej przypominały żart niż poważną rozmowę.
— Wyjdź za mnie, zanim ktoś mi cię sprzątnie sprzed nosa — powiedział Jakub z uśmiechem.
Emilia się zgodziła.
Ślub mieli skromny, jak wielu ludzi w tamtych czasach. Przyjęcie urządzono w zakładowej stołówce, między długimi stołami, półmiskami z sałatką jarzynową i ludźmi, którzy składali życzenia głośno, serdecznie, bez wielkiej elegancji, ale z prawdziwą życzliwością. Niedługo później Emilia dowiedziała się, że jest w ciąży. Jakub oszalał ze szczęścia. Ich córka, Zosia, była niemal kopią matki i wszyscy od razu zaczęli ją rozpieszczać.
Macierzyństwo zmieniło Emilię, choć nie odebrało jej urody. Zmieniło w niej coś znacznie głębszego. Stała się chłodna, drażliwa i coraz częściej traktowała Jakuba jak kogoś od posług. To on odprowadzał Zosię do przedszkola, później do szkoły, czytał jej na dobranoc, gotował, prał i sprzątał. Emilia zostawała po godzinach, choć Jakub dobrze wiedział, że w laboratorium nikt tyle nie siedział. Milczał, znosił jej ostre słowa i robił wszystko, żeby córka nie słyszała ich kłótni.
— Kuba, widzieliśmy twoją żonę w restauracji z dyrektorem — szeptali czasem koledzy z pracy.
Jakub tylko odwracał wzrok.
Emilia związała się z Antonim Wierzbickim, wysoko postawionym urzędnikiem, który obsypywał ją biżuterią, drogimi perfumami i ubraniami z Pewexu. Jakub stał się cieniem we własnym mieszkaniu. Gotował, sprzątał, milczał. Nie chciał rozwodu. Nie przez dumę, nie przez miłość, lecz przez Zosię.
Potem przyszły kłopoty. Pozycja Antoniego zaczęła się sypać: kontrole, przesłuchania, zatrzymania ludzi z jego otoczenia. Emilię również wezwano na wyjaśnienia. Wypuszczono ją z braku dowodów, ale opinia o niej była już zniszczona. Wróciła do domu z pustymi oczami, jakby przed chwilą przeszła przez brudną, cuchnącą wodę. Oszczędności zniknęły, bo Jakub sprzedał połowę rzeczy z mieszkania, żeby opłacić adwokata. Z zakładu ją wyrzucono. Jakub został, bo była Zosia, choć od tamtej pory żyli obok siebie jak obcy ludzie.
Raz prawie odszedł. Emilia, z połamanym honorem i strachem w oczach, chwyciła go wtedy za rękę.
— Nie odchodź. Zmienię się. Przysięgam, że wszystko naprawię.
Został, ale nie potrafił już jej dotknąć.
— Spałaś z nimi — mówił cicho, gdy próbowała udawać, że nic się nie stało.
— Dla tej rodziny — odcinała się ostro.
Później zdradziła go znowu. Tym razem z młodym pomocnikiem, Kamilem. Wzięła pożyczki, zacisnęła zęby i zaczęła budować życie od nowa: najpierw małe stoisko z pamiątkami niedaleko krakowskiego Rynku, potem prawdziwy sklep, w końcu drugi.
— Kuba, odbierz mnie z Okęcia, lecę do Turcji po towar — rzucała rozkazującym tonem. — Albo rzuć wreszcie tę swoją martwą robotę i pomóż mi w sklepie.
— Ja się do handlu nie nadaję — mruczał.
— Potrzebuję męskiej siły.
— Męskiej siły szuka teraz pół miasta. Zatrudnij kogoś — odpowiadał obojętnie.
Kamil szybko stał się kimś więcej niż tylko pomocnikiem. Jakub wiedział, ale niewiele mówił. Emilia za to zawsze miała gotową odpowiedź.
— Gdybyś poświęcał mi uwagę, nie musiałabym szukać jej gdzie indziej.
— Brzydzę się tobą — mówił Jakub bez podnoszenia głosu.
Mijały lata. Zosia wyszła za mąż i przeprowadziła się do Gdańska. Przyszedł sylwester: Emilia poleciała do Chin, Jakub wyjechał z kolegami na Mazury. Kiedy wróciła, przez chwilę patrzył na nią tak, jakby nie poznawał własnej żony.
— Boże, Emilka… co ty ze sobą zrobiłaś? Wyglądasz, jakbyś znów miała dwadzieścia lat. Ani zmarszczek, ani brzucha, szczupła, promienna…
— Kosztowało mnie to wszystko, co miałam — zaśmiała się, potrząsając pustym portfelem. — Chińskie zabiegi, akupunktura, masaże. Ale było warto.
Nie potrafiła przestać. Jej ciało znów stawało się dla niej bożkiem, któremu składała każdą zarobioną złotówkę. Tyle że zyski w sklepach malały, rachunki rosły, a potem Jakub dostał zawału. Wrócił ze szpitala wychudzony, blady, jakby postarzał się w jedną noc o całe dziesięciolecie.
— Chryste, czy ja też tak mogłabym wyglądać? — szepnęła Emilia, patrząc w lustro bardziej na siebie niż na niego.
— Zostań dziś trochę przy mnie — poprosił.
— Nie mam czasu. Pieniądze same się nie zarobią.
Wtedy uderzył Kamil. Podsunął jej dokumenty.
— Podpisz tutaj. To tylko formalności, żeby łatwiej prowadzić sprawy sklepu.
Emilia podpisała bez czytania. Kartka po kartce. Tam, gdzie wskazywał palcem.
Prawniczka długo przeglądała papiery, a potem westchnęła.
— Pani Kaczmarek, to jest nie do ruszenia. Pani podpis znajduje się na każdej stronie.
Pokonana wróciła do mieszkania. Jakub siedział przy stole, zgarbiony, słaby, z dłońmi splecionymi jak do modlitwy.
— Nie mamy już nic — wyszeptał.
— Zostaje mieszkanie — powiedziała Emilia. — Sprzedamy je. Kupimy coś tańszego.
— I co dalej?
— Dostaniesz komputer. Będziesz żył wirtualnie — parsknęła śmiechem, jakby jeszcze potrafiła żartować.
Emilia była pewna, że znów się podniesie. Jak zawsze. Jak feniks z popiołów.
Tylko że uroda przemija, pycha oślepia, a najgorsze bankructwo nie dotyczy portfela. Najgorsze jest wtedy, gdy człowiek traci własną duszę.