Wieczór, podczas którego miałam poznać matkę Marcina, miał być „poważnym krokiem”. Tak przynajmniej przedstawiał to on:
— Najwyższy czas, żebyś wreszcie poznała mamę. Ona naprawdę na to czeka.
Czekałam na tę wizytę z osobliwą mieszaniną ciekawości i cichego niepokoju, którego nie umiałam sobie logicznie wytłumaczyć. Praca psycholożki nauczyła mnie dawno temu, że spotkanie z rodzicami nie jest tylko rodzinną uprzejmością. To moment, w którym człowiek mimowolnie pokazuje, skąd wyrasta i jaki jest jego prawdziwy punkt wyjścia.
Marcin miał czterdzieści lat i wydawał się niemal idealny: uważny, troskliwy, z delikatnym poczuciem humoru i dobrze ułożoną karierą. Jedynym niejasnym miejscem w jego życiu była matka — pani Jadwiga. Jeździł do niej w każdą sobotę.
— Mama jest z dawnej szkoły. Ona… no, powiedzmy, bardzo trzyma się tradycji — mówił wymijająco, kiedy pytałam, dlaczego do tej pory nie pojechaliśmy do niej razem.
To nie było zwykłe poznanie, tylko prawdziwy test psychologiczny.
W końcu nadszedł ten dzień. W piątek kupiłam drogi tort na mące migdałowej, bo Marcin kiedyś wspomniał, że jego mama nie je glutenu, i bukiet piwonii, choć sezon na nie właściwie już się kończył.
Denerwowałam się, kilka razy przebierałam i ostatecznie wybrałam coś, co można by nazwać „życzliwą elegancją”: beżowe spodnie, jedwabną bluzkę, bardzo mało biżuterii.
Mieszkanie pani Jadwigi przywitało nas nieskazitelną czystością i zapachem szarlotki. „Czystość pod presją” — pomyślałam. Taki porządek, w którym nie tyle się mieszka, ile pilnuje, żeby nic nigdy nie zostało naruszone.
Sama pani Jadwiga, lat sześćdziesiąt pięć, okazała się szczupłą, energiczną kobietą o uważnym, oceniającym spojrzeniu i perfekcyjnie ułożonych siwych włosach. Uśmiechnęła się do mnie, lecz jej oczy pozostały chłodne.
— No, witaj, Katarzyno. Dużo o tobie słyszałam. Marcin sporo mi opowiadał.
Powiedziała nieprawdę. Marcin prawie nic jej o mnie nie mówił. Sam się do tego przyznawał, tłumacząc niezręcznie:
— Po co ją wcześniej niepokoić?
Przy matce Marcin jakby natychmiast zmalał. Z pewnego siebie czterdziestoletniego mężczyzny w jednej chwili zrobił się „Marcinek”. Krzątał się, zabierał ode mnie tort, niósł kapcie, podczas gdy pani Jadwiga prowadziła mnie do salonu.
— Wejdź, dziecko, nie krępuj się. Czuj się jak u siebie, zaraz napijemy się herbaty.
Wieczór przebiegał… normalnie. Nawet zbyt normalnie. Pani Jadwiga pytała mnie o pracę: „Psycholożka? To ci od naciągania ludzi czy prawdziwi specjaliści?”, o rodzinę, o plany na przyszłość. Była nienagannie poprawna, ale pod tą poprawnością wyraźnie czułam chłodne przesłuchanie.
Nie czułam się jak gość. Bardziej jak kandydatka na stanowisko, na które, jak podejrzewałam, z góry uznano mnie za niewystarczającą. Marcin siedział obok prawie bez słowa, uśmiechał się winowajczo i tylko dolewał herbaty. Każde moje zdanie było jakby odczytywane, ważone i odkładane do niewidzialnej teczki.
— Katarzyno, zobacz, jakie mam fiołki — pani Jadwiga skinęła głową w stronę szerokiego, zalanego światłem parapetu. — Uwielbiam je, choć pracy przy nich jest niemało.
Wstałam, podeszłam do okna — i właśnie tam to zobaczyłam.
Na parapecie, pomiędzy dziesiątkami doniczek z kwitnącymi fiołkami, stała ona. Jedna rzecz, która zupełnie nie pasowała do tego wypolerowanego, poprawnego, niemal sterylnego świata.
Była to mała, ale wyraźnie droga porcelanowa figurka. Dziewczynka z dwoma warkoczykami, w niebieskiej sukience, trzymała na smyczy pieska. Tyle że figurka była uszkodzona.
Główka pieska została równo odłamana i leżała u stóp dziewczynki. Ale najgorsze było coś innego: ktoś już ją przyklejał. A potem znów odłamywał.
Na porcelanie widać było ślady starego, pożółkłego kleju, później nowszego, a na tym wszystkim świeżą rysę. Ktoś raz po raz łamał i naprawiał tę nieszczęsną figurkę.
Wyglądało to nieprzyjemnie. Boleśnie. Jedyna skaza w idealnie ustawionym mieszkaniu.
Patrzyłam na porcelanę i poczułam chłód na plecach. Nie wiem, ile sekund stałam w milczeniu.
— To… — zaczęłam, ale głos nagle mnie zawiódł.
— Ach, to historia Marcinka — powiedziała pani Jadwiga zwyczajnym tonem, podchodząc za moje plecy. — Dostał ją od swojej pierwszej „miłości”. Chyba Monika miała na imię. Głupiutka dziewczyna. Od razu jej powiedziałam: „Marcinek to wrażliwy chłopak, on nie lubi, kiedy się na niego naciska”. A ona przyniosła mi tę figurkę, niby symbol „wierności”.
Wzięła do ręki odłamaną główkę pieska.
— Ja ją wciąż naprawiam i naprawiam, a ona i tak się łamie. Nie chce się przyjąć — uśmiechnęła się krzywo. — Tak jak te, które ją dawały.
I spokojnie położyła główkę z powrotem.
W pokoju zapadła ciężka cisza. Odwróciłam się i spojrzałam na Marcina. Patrzył w swoją filiżankę i milczał.
W tamtej chwili wszystko ułożyło mi się w głowie. To nie była po prostu stara, pęknięta figurka. To było trofeum.
