Pięć warunków
Dziennik, 14 września
Jego dwie szwagierki, kobiety dobre, ale hałaśliwe i ociężałe, pojawiły się u mnie jak zwykle, ciężko wzdychając i zaczynając od daleka: o deszczowym lecie, o zbiorach, a potem, jak po nutach, płynnie dotarły do sedna.
Olga, zrozum, nasz Jegor to złoty człowiek! – zaczęła jedna, kładąc na stole przyniesione smakołyki: słoik świeżego miodu i kawałek domowego twarogu. Nie pije, pracuje bez wytchnienia. Dom jest pełen. Ma swój traktor, pasiekę, dwie krowy. Nie jest mu łatwo…
Brakuje kobiecych rąk, bardzo brakuje, podchwyciła druga, spoglądając na moją małą, ale czystą izbę.
W naszej wsi Fiodorowce nawet ogrodzenia wiedziały, że wdowiec z sąsiedniej Jagodnej nie szuka żony, a pracownicę do gospodarstwa, i dlatego ich rozmowy były dla mnie szczególnie nieprzyjemne.
Ach, ma trudny charakter, zgadzała się ciocia Shura, lokalna plotkara, która za każdym razem po odejściu swatów zaglądała, żeby się dowiedzieć, co się dzieje. Ale to nie jest jakiś próżniak. A ty, Ol, masz już czterdzieści dwa lata. Z twoim dumnym charakterem, komu jeszcze jesteś potrzebna?
Milczałam, wycierając talerze ręcznikiem i ukrywając drżące palce. Całe życie poświęciłam temu domowi. Najpierw chorowała matka, którą opiekowałam się do ostatniego dnia jej życia. Potem zachorował ojciec.
Brat Anton pracował na zmianach, wysyłał pieniądze, a cała czarna robota, wszystkie nieprzespane noce spadały na mnie. Nie narzekałam. To przecież mój dom, moje przeznaczenie.
Znałam tu każdą szczelinę, każdy skrzyp desek. A teraz, kiedy nie ma już rodziców, a ja zostałam sama, wszyscy patrzyli na mnie z pogardliwym współczuciem. Stara panna. Bezdomna.
Nie pojadę nigdzie, odcięłam ciotkę Szurę. Niech zatrudni pracownicę i jej zapłaci. A ja nie zatrudniałam się jako robotnica!
O Jegorze i jego pierwszej żonie, cichej Ludmiłowie, w wiosce krążyły ponure plotki. Jedni mówili: „Zmęczył babę pracą na śmierć”. Inni twierdzili, że długo chorowała, a ten Jegor-topór nie znał dobrego słowa, odchodził do gospodarstwa, bo nie rozumiał, jak postępować z żywym człowiekiem. Ale wszyscy byli zgodni co do jednego: życie z nim nie jest łatwe.
Życie lubi złośliwą ironię. Tydzień po wizycie cioci Szury brat Anton wrócił z Moskwy nie sam, przyprowadził do domu Marinę, młodą kobietę o ostrym spojrzeniu i spalonymi, jasnobrązowymi włosami, jakby ze słomy.
Poznaj, Olga, to jest Marina. Moja żona. Teraz będzie tu mieszkać, mruknął zawstydzony.
Marina spojrzała na mnie z góry, jakby na stare meble, których nie szkoda wyrzucić, a które można wepchnąć do schowka.
Pierwsze dni były torturą. Stukała obcasami po moich czystych podłogach, to geranium na oknie przeszkadzało, to zasłony były staromodne, to w domu pachniało starymi rzeczami. Milczałam, zaciskając zęby. Czekałam, aż brat mnie broni. Ale Anton tylko chodził za nią jak cień.
Kulminacja nastąpiła czwartego dnia.
Ola, powiedziała Marina podczas kolacji, szturchając widelcem moje ziemniaki. Zabierz swoje słoiki z ogórkami z piwnicy. Anton obiecał mi, że zrobi tam solarium.
A poza tym… jest nam tu z Antonem ciasno. Dom jest duży, ale nie potrzeba w nim dwóch gospodyń. Może poszukasz sobie kąta?
Spojrzałam na brata. Wpatrywał się w obrus i milczał zdradziecko. Całe życie prowadziłam to gospodarstwo… a teraz szukam kąta.
Drżałam z oburzenia. Nie mówiąc ani słowa, wyszłam na ganek i usiadłam na zimnych schodach.
Wszystko wokół pachniało zgniłym liściem i mokrą ziemią. Stało się tak gorzko i samotnie, że chciało mi się wyć. Ale duma mi na to nie pozwalała.
I wtedy, jakby na zawołanie, pod latarnią pojawił się znajomy samochód Egoora. Powoli podjechał do bramy i zatrzymał się.
Teraz był sam, bez żon. Wyszedł ciężki, ponury, z czujnym spojrzeniem spod czarnych brwi. Patrzył tak, jakby wybierał zwierzę na targu.
No co, Olga? Nawet się nie przywitał, tylko mruknął. Jak długo jeszcze będziesz biegać? Gospodarstwo potrzebuje rąk do pracy.
Jego bezpośredniość i rzeczowy ton działały na mnie teraz prawie jak amoniak.
Wściekłość dusiła mnie na brata, na bezczelną Marinę, na obrzydliwy los. Chcesz służącą, Jegor? – przemknęła mi przez głowę zjadliwa myśl. Będziesz miał niespodziankę.
A jeśli odejdę? – wyrwało mi się niespodziewanie. Głos mi drżał.
Zdziwiony uniósł brwi.
Więc się pakuj, mruknął po chwili. Jutro do urzędu stanu cywilnego.
Wioska westchnęła. Kiedy rano szłam z wytartą walizką do jego samochodu, sąsiadki krzyżowały się i kręciły palcem przy skroni:
Olga oszalała! On ją pogrąży! Szuka sobie pracownicy!
A ja czułam zarówno strach, jak i dumę. Szłam prosto przed siebie, nie zwracając na nikogo uwagi.
Pokażę wam wszystkim, myślałam. Nie będę tu służącą!
W urzędzie stanu cywilnego wszystko przebiegło szybko, zwyczajnie. Bez gości, bez sukienek i tortów. Zabrał mnie do swojego domu w Jagodnej.
Dom Jegora był rzeczywiście bogaty, murowany, dwupiętrowy, otoczony wysokim żelaznym ogrodzeniem. A w środku panowała pustka kawalerskiej nory.
Gruba warstwa kurzu na meblach, zamglone okna, góra nieumytych naczyń, czerstwy chleb, zapach starego barszczu i tytoniu. Wszystko tchnęło pustką.