Ona odchodzi bez ostrzeżenia.
Co ty sobie pozwalasz?! Całe życie poświęciłem dla ciebie, a ty?! Giennadij Pietrowicz rzuca gazetę, wstaje z kanapy, a jego twarz nabiera purpurowego odcienia.
A co ja? Powiedz, proszę, a co ja? Wasylisa Pietrowna krzyżuje ręce na piersi. Od trzydziestu lat znoszę twoje „jestem zmęczony” i „potrzebuję odpoczynku”! Pamiętasz, ile zrobiłam dla twojej kariery? A czy choć raz interesowało cię, jak mi idzie? Kiedy ostatni raz pytałeś, co mi leży na sercu?
Co to ma do tego?! – wybucha Giennadij Pietrowicz. Mówię o konkretnej sytuacji! Obiecałaś zaopiekować się wnuczką, a sama pojechałaś na próby chóru! I co miałem zrobić? Odwołać ważne spotkanie?
A dlaczego nie? Chociaż raz postaw rodzinę ponad pracą! W głosie Wasilisy słychać łzy. A tak przy okazji, nie „pojechałam”, tylko uprzedziłam cię o tym już tydzień temu. Jak zawsze, nie słyszałeś.
Gennadij Pietrowicz macha ręką, podchodzi do okna. Przez trzydzieści lat małżeństwa nauczyli się kłócić podniesionym tonem, nie przechodząc do otwartej awantury. To ich dziwny kompromis między nagromadzoną irytacją a chęcią nie niszczenia tego, co budowali przez lata.
Co tam zobaczyłeś za oknem? – drażni się Wasilisa. Kolejną wymówkę?
Odczep się – burczy, machając ramieniem, jakby strząsał niewidzialną dłoń. Twój głos już przyprawia mnie o ból głowy.
Wasilisa w milczeniu patrzy na plecy męża. Wysoki, wysportowany, z szeroką klatką piersiową i lekkimi siwiznami na skroniach – taki był trzydzieści lat temu i taki jest teraz, tylko zmarszczek przybyło, a charakter stał się jeszcze bardziej nie do zniesienia.
Wiesz co – mówi cicho – oboje potrzebujemy od siebie odpoczynku.
Gennadij gwałtownie się odwraca:
Co masz na myśli?
Ale Wasylisa już wychodzi z pokoju. Słyszy trzask drzwi sypialni, a potem skrzypienie szuflad komody.
„Pakuje się?” – przemyka mu przez głowę. „Daj spokój, to przecież Wasilisa! Dokąd ona idzie?”.
Przekonany, że jej gniew jest krótkotrwały, wraca do gazety. „Wróci i się uspokoi” – myśli, czytając artykuł o podwyższeniu wieku emerytalnego.
Pół godziny później, gdy w sypialni ucichnie zamieszanie, uznaje, że burza minęła. W przedpokoju rozlega się stuk obcasów i brzęk kluczy. Podnosi głowę i widzi żonę z małą walizką.
– Dokąd się wybierasz? – pyta, a głos drży mu z niepewności.
Do Ludmiły – odpowiada krótko Wasilisa, wymieniając imię starej przyjaciółki. Zostanę u niej kilka dni, może dłużej. Na razie nie wiem.
„Przestań się wygłupiać” – odkładając gazetę, wstaje. „No i co z tego, że się pokłóciliście. Komu się to nie zdarza?”
„Nie chodzi o kłótnię, Gena” – wzdycha. „Po prostu jestem zmęczona. Zmęczona rutyną, twoją obojętnością, tym, że żyjemy jak współlokatorzy, a nie jak mąż i żona”.
Co za bzdury? – próbuje to zbagatelizować. Przecież śpimy w jednym łóżku!
„I to wszystko, co nam zostało” – uśmiecha się smutno. „Spać w jednym łóżku, nie rozmawiając przed snem”.
Gennadij jest zdezorientowany. Nie pamięta takiej kobiecej, zdecydowanej kobiety, która mówi bez krzyków i łez.
– Wasilisa, porozmawiajmy – robi krok w jej stronę. – Usiądźmy, omówmy wszystko.
– Nie, Gena – kręci głową. – Najpierw muszę pobyć sama, uporządkować myśli. Potem zdecydujemy, co dalej.
– Co to znaczy „co dalej”? – w jego głosie pojawiają się nuty paniki. – Jesteśmy przecież mężem i żoną! Mamy córkę, wnuczkę
Których prawie nie widzisz, bo jesteś wiecznie zajęty – delikatnie przypomina mu. A ja nie chcę już dłużej sama dźwigać całego ciężaru.
Po raz pierwszy zauważa, jak opadły jej ramiona, jak pochyliła się niegdyś dumna głowa. W tym momencie naprawdę ogarnia go strach.
Wasilisa, nie odchodź – niemal błaga. Porozmawiajmy. Wszystko zrozumiałem, naprawdę. Będę poświęcał więcej uwagi tobie i rodzinie
Nie, Gena – kręci głową. Teraz jesteś po prostu przerażony, dlatego tak mówisz. Za tydzień wszystko wróci do normy. Potrzebuję czasu.
Zamyka za sobą drzwi, a Giennadij pozostaje w przedpokoju, nie wierząc w to, co się stało. Po raz pierwszy od wielu lat żona po prostu wzięła i odeszła bez krzyków, bez gróźb, bez obietnic powrotu na kolację.
Podchodzi do okna i widzi, jak wsiada do taksówki. Nie ogląda się, nie macha ręką, po prostu zamyka drzwi, a samochód odjeżdża w nieznane.
Wróci, myśli, odchodząc od okna. Gdzie by się podziała? Przecież całe nasze życie jest ze sobą.
Jednak w głębi duszy budzi się niepokój. Wasylisa zachowywała się zbyt spokojnie i zdecydowanie, jakby naprawdę podjęła już decyzję.
Wieczór wydaje się nie mieć końca. Włącza telewizor, ale nie może skupić się na programie. Myśli wciąż wracają do porannej rozmowy. Czy naprawdę był tak nieuważny? Kiedy ostatni raz gdzieś razem wychodzili? Kiedy rozmawiali o uczuciach, a nie o codziennych drobiazgach?
Kolacja w samotności okazuje się nie do zniesienia. Myje jeden talerz, jedną filiżankę, wkłada je do szafki. Długo patrzy na telefon, jakby czekał na telefon, który nie nadejdzie. Na jej ulubionych książkach w regale osiadł kurz. Bierze jedną z nich, z okładką zniszczoną przez czas, i znajduje zakładkę ze starego koncertu, na którym śpiewała w chórze. Łzy kapie na stronę. Po raz pierwszy od trzydziestu lat czuje, jak samotność wdziera się do jego piersi, cicha i nieubłagana. I rozumie, że ona nie wróci, dopóki nie nauczy się widzieć jej taką, jaka jest. A może nawet wtedy nie wróci.